فهرست مطالب
عنوان صفحه
فهرست
مقدمه
پیشگفتار
فصل اول : کلیات
تاریخچه ورزش تیراندازی و فدراسیون‌ تیراندازی جمهوری اسلامی ایران
رشته‌های شناخته شده از سوی ISSF
آشنایی با اصول ایمنی در تیراندازی
فصل دوم
آشنایی با تجهیزات تیراندازی
فصل سوم : فاکتورهای اساسی در تیراندازی
آمادگی جسمانی
آمادگی تکنیکی
آمادگی تاکتیکی
آمادگی روانی
فصل چهارم : تیراندازی با تپانچه
آشنایی با تکنیک‌های تیراندازی در تپانچه بادی
نگهداری سلاح
تنفس
چشم و مکانیزم دید
دستگاه نشانه روی یا شکاف درجه
رها کردن ماشه
هماهنگی بین نیروهای ایستا و پویا در رها کردن ماشه و نشانه روی
سطح آمادگی مطلوب نیروها
عملیات تکمیلی
فصل پنجم : تیراندازی با تفنگ
روش اجرای تکنیک با تفنگ بادی
حالت گیری
تنفس
هدف گیری و تنظیم عناصر دید
شلیک (رها شدن ماشه)
عملیات تکمیلی
فصل ششم
نحوه برگزاری مسابقات دررشته‌های 10 متر
فصل هفتم : آماده سازی مسابقاتی
آماده شدن برای حضور در خط آتش
فصل هشتم
تغذیه
فصل نهم
آموزش جوانان
مراحل آموزش مبتدیان با استفاده از سیبلهای آموزشی
فصل دهم
دوپینگ
منابع
مقدمه
تعلیم و تعلم عبادت است
امام خمینی (ره)
آموزش از مهمترین و موثرترین طرق انتقال تجربه و زمینه ساز بروز خلاقیتها و استعدادهای نهفته می‌باشد. بطوری که در غالب کشورها و مجامع پیشرفته به موضوع «آموزش» توجه ویژه‌ای مبذول نموده و تقریبا در کنار هر حرکت علمی، فنی، ورزشی و … بخشی برای مباحث آموزشی، تحقیقی پیش بینی می‌گردد.
ورزش مطرح و ارزشمند تیراندازی که کسب مهارت در آن، مستلزم آمادگیهای جسمی، روحی، تاکتیکی و تکنیکی می‌باشد، با توجه به ابعاد مختلف اثر گذار، نیازمند آموزشی جامع و چند بعدی است که در کنار مباحث فنی و توانائیهای جسمی باید به عناصر فکری نیز تاکید گردد.
بی تردید بهره گیری از تجربیات و علوم دیگر کشورها و اندیشمندان داخلی در عرصه ورزش تیراندازی و ارائه آن بصورت جزوات آموزشی، می‌تواند به بالندگی و پیشرفت این ورزش کمک شایانی نماید و البته هرگونه حرکتی در این جهت قابل احترام و پر اهمیت باشد.
مجموعه گردآوری شده حاضر که حاصل زحمات و اندیشه جمعی از همکاران محترم در کمیته آموزشی فدراسیون تیراندازی ج.ا.ا می‌باشد، یکی از نشریات ارزشمند آموزشی است که ورزشکاران ارجمند با مطالعه دقیق و تطابق وضعیت جسمی و فکری خود می‌توانند به علایق و مهارتهای ذاتی خود، جهتی معقول و علمی بخشیده و موجبات پیشرفت روز افزونشان در این عرصه فراهم آورند.
ضمن مسئله توفیق و سلامتی از درگاه لایزال الهی برای تمامی دست اندرکاران حوزه آموزش، امیدوارم در آینده‌ای نزدیک شاهد بروز استعدادها و خلاقیتهای نوین و اثرگذار که موجبات کسب افتخار برای کشور اسلامی ایران گردیده و پرچم مقدس آن را در میادین بین المللی به اهتزاز درآورد، باشیم (انشاءا…)
دکتر اسدالله حیدری
رئیس فدراسیون تیراندازی ج.ا.ا
به نام خدا
پیشگفتار :
ورزش تیر اندازی بویژه در چند سال اخیر از رشد وتوجه روز افزونی در میان جامعه ورزشی کشور برخوردار گردیده است و توجه به جنبه‌های علمی و آکادمیک این ورزش برای ارتقاء سطح کمی و کیفی تیراندازی بیش از هر زمان دیگر احساس می‌گردد.
گرچه در گذشته تلاش‌های موثری در این زمینه بعمل آمده است اما به دلیل محدودیت منابع علمی و اقتصادی و همچنین فقدان یک روش واحد و هماهنگ در امر آموزش، این ورزش همواره با کاستی‌هایی مواجه و باعث تقاطی افکار در بین مربیان و مدرسین این رشته بوده است و این موضوع باعث شده تا دوره‌های مربیگری تیراندازی از یک منبع خاص و یک روش هماهنگ آموزشی بی بهره باشد.
کمیته آموزش فدراسیون تیراندازی جمهوری اسلامی ایران با برنامه ریزی ویژه در این زمینه و با استفاده از تجارب و همفکری مربیان و پیشکسوتان و گردآوری مطالب از منابع مختلف موجود در دسترس، در امر تدوین و تالیف جزوات آموزشی مربیان برای دوره‌های مختلف مربیگری همت گمارده است تا با ایجاد وحدت رویه در شیوه اموزش مربیان و مدرسین به این مهم دست یابد.
جزوه حاضر که برای تدریس مربیگری درجه 3 تیراندازی تهیه شده است توسط آقای مسعود کلهری مسئول وقت کمیته آموزش و با همکاری جمعی از صاحب نظران و پیشکسوتان که سالیان متمادی در سمت‌های مربی و مدرس به جامعه ورزش تیراندازی خدمت نموده‌اند گردآوری و تدوین گردیده است.
امید است این کتاب مورد توجه و استفاده مربیان و ورزشکاران قرار گرفته و با بهره گیری از آن بتوانند در پربار کردن علم و دانش تیراندازی در بین علاقمندان و توسعه و میل به اهداف و آرمانهای والای ورزش تیراندازی در کشور پهناور جمهوری اسلامی گام‌های استواری بردارند.
در اینجا لازم می‌داند از کوشش‌‌های بی وقفه و همکاری صمیمانه خانم‌ها الهام هاشمی، زهره میری و آقایان حسن ذوالفقاری، محسن اسماعیلیان، دکتر حسام کوهپایی و محمد مهدی صولت تشکر و قدردانی بعمل آید.
کمیته آموزش
فصل اول
کلیات :
تاریخچه ورزش تیراندازی :
با ظهور دین مبین اسلام تیراندازی هم به عنوان یک نیاز و هم یک صفت ذاتی مورد توجه قرار گرفت، مهارت مسلمانان در تیراندازی یکی از پایه‌های اصلی پیروزی آنان در رزم بود.
پیامبر اکرم (ص) می‌فرمایند: «سوار کاری و تیراندازی بیاموزید که از بهترین ورزشها است.» و نیز فرموده‌اند: «به درستی که خداوند با یک تیر دو نفر را به بهشت می‌برد، اول کسی که تیر را به نیت جهاد می‌تراشد و دوم آنکه در راه خدا می‌اندازد»
در قرن پانزدهم میلادی، با اختراع اسلحه آتشین (تفنگ و توپ)، کم کم اهمیت و نقش تیراندازی با تیر و کمان در ارتشها رو به کاستی گذاشت و از آن پس بهره گیری از این وسیله برای شکار، سرگرمی و ورزش مورد توجه قرار گرفت و مسابقات مختلفی با تیر و کمان برپا گردید.
در اوایل قرن شانزدهم میلادی، با ساخت اسلحه‌های گرم و تفنگ‌های لوله بلند، تیراندازی در مراسم مذهبی و اعیاد مختلف به صورت آداب و رسوم مردم آن زمان شکل گرفته و مسابقاتی نیز با تفنگ برگزار می‌گردید.
با توسعه و ساخت ابزارهای تیراندازی با سلاح اولین مسابقات رسمی در قرن 19 میلادی آغاز و در اولین المپیک، سال 1896 آتن در 9 رشته مختلف ورزشی برپا گردید که در بین آنها تیراندازی از بیشترین شرکت کننده برخوردار بوده است.
سازمان‌های اداره کننده ورزش تیراندازی :
1- فدراسیون بین المللی ورزش تیراندازی ISSF :
فدراسیون بین المللی ورزش تیراندازی در سال 1907 تاسیس گردید و در سال 1915 این فدراسیون منحل شد. در سال 1915 با نام (union international de tir) UIT اتحادیه بین المللی تیراندازی مجدداً سازماندهی گردید.
در سال 1939 فعالیت‌های این فدراسیون به حالت تعلیق درآمد و در سال 1947 با نام (UIT) فعالیت‌های خود را از سرگرفت . در پانزدهم جولای 1998 عنوان «فدراسیون بین المللی ورزش تیراندازی» انتخاب گردید و علامت اختصاری آن ISSF می‌باشد. تجدید سازمان این فدراسیون را کمیته بین المللی المپیک (IOC) برعهده دارد. مکان مورد استقرار ISSF در حال حاضر در شهر مونیخ آلمان می‌باشد.
2- فدراسیون تیراندازی جمهوری اسلامی ایران :
فدراسیون تیراندازی جمهوری اسلامی ایران در سال 1337 هجری شمسی مصادف با سال 1958 میلادی تاسیس شده و تا کنون 14 نفر به عنوان رئیس فدراسیون بر آن مدیریت داشته‌اند.
در حال حاضر این فدراسیون با هیئت‌های تیراندازی زیر مجموعه خود بالغ بر 30 هیئت در سراسر کشور مسئولیت اداره ورزش تیراندازی را برعهده دارد.
تعداد رشته‌های تیراندازی مورد فعال در کشور 22 رشته بوده که به تفکیک شامل موارد ذیل است.
آشنایی با اصول ایمنی در تیراندازی :
کلیات :
مقررات مربوط به اصول ایمنی، قسمتی از قوانین تکنیکی ISSF است که در تمامی رشته‌های تیراندازی لازم الاجرا بوده و تیراندازان، مربیان و سرپرستان تیم‌ها باید با آن آشنایی داشته و مطمئن شوند که این قوانین اجرا می‌شوند.
مسائل ایمنی
در کشورهای مختلف، مقررات ویژه ایمنی در میادین تیراندازی متفاوت است. به همین دلیل تنها جزئیات اساسی و مهم مد نظر قرار گرفته و ایمنی میدان تیر، تا حدود زیادی به شرایط محیط بستگی دارد. لذا در مواقع ضروری، کمیته برگزار کننده مسابقات می‌تواند قوانین جدیدی وضع نماید. البته کمیته برگزار کننده باید با مقررات و ضوابط ایمنی میدان آشنا بوده و اقدامات ضروری را در این زمینه به عمل آورد. زیرا مسئولیت‌ اصلی در ایمنی میدان را بعهده خواهد داشت.
به منظور حفاظت از جان و تامین ایمنی تیراندازان، ضرورت دارد تا عوامل اجرایی و ناظران میدان در هنگام استفاده و جابجایی سلاح، دقت و احتیاط فوق العاده‌ای اعمال نمایند. رعایت انضباط فردی برای تمام حاضرین در میدان ضروری بوده و همچنین تیراندازان و مسئولین تیم‌ها نیز وظیفه دارند در اجرای این مقررات و برقراری نظم، با عوامل اجرایی میدان همکاری کنند.
ناظران میدان در هر زمان که لازم بدانند می‌توانند تیراندازی را متوقف کنند. تیراندازان و مسئولان تیم‌ها باید به محض مشاهده موارد خطرناک یا حادثه آفرین، ناظر میدان یا داوران خط آتش را مطلع نمایند.
تنها مسئولان کنترل سلاح، داوران خط یا فرمانده میدان مجاز به کنترل سلاح یا تجهیزات تیراندازان هستند (این کنترل باید در حضور تیرانداز انجام شود)
سلاح تنها باید در خط آتش و پس از اعلان دستور یا علامت «شروع» یا «پر کنید» ساچمه گذاری یا فشنگ گذاری شود.
تیرانداز باید پس از شلیک آخرین تیر و قبل از ترک خط آتش، مطمئن شود که فشنگ یا ساچمه در جان لوله (محل قرار گرفتن ساچمه یا فشنگ در داخل لوله) وجود ندارد.
تیراندازان خشک و نشانه روی تمرینی تنها با اجازه فرمانده میدان و در خط آتش یا محل تعیین شده مجاز می‌باشد و همچنین در زمان حضور عوامل اجرائی در جلوی خط آتش، تیرانداز اجازه جابجائی یا دست زدن به سلاح را ندارد.
اگر تیرانداز پس از فرمان (Stop) بدون اجازه فرمانده یا ناظر میدان، مبادرت به جابجائی یا دستکاری سلاح نماید ممکن است از دور مسابقه حذف شود.
تیراندازان باید بلافاصله پس از فرمان (Stop) تیراندازی را متوقف کرده، سلاح خود را خالی نموده و پس از اطمینان از خالی بودن سلاح آن را در حالت ضامن قرار دهند. شروع مجدد تیراندازی تنها پس از دستور یا علامت شروع تیراندازی مجاز خواهد بود.
تنها مسئولان رسمی میدان می‌توانند فرامین un load, load, Stop, Start و فرامین لازم دیگر را اعلام کنند. ناظر یا فرمانده میدان باید از اعلام صحیح فرامین مطمئن شود.
ایمنی در باشگاه تیراندازی :
هنگامیکه در سالن تیراندازی، سلاح را از جعبه مربوطه آن بیرون میاورید، برای اطمینان از خالی بودن سلاح، گلنگدن آن را باز نموده و تا قبل از شروع تیراندازی نیز آن را باز نگه دارید.
همیشه از خالی بودن سلاح، قبل از خارج کردن از جعبه مخصوص، گرفتن یا تحویل دادن آن به دیگران و حتی جابجائی آن به خط آتش اطمینان حاصل نمائید.
تا حد امکان سلاح و مهمات را جدا از هم نگه دارید.
هرگز به سلاح دیگران بدون حضور و اجازه آنان دست نزنید.
هنگام انجام تمرین‌های خشک، حتی در صورت اطمینان از خالی بودن سلاح، آن را فقط به سمت هدف یا محل امن نشانه روی کنید.
از دادن سلاح به دست دیگران جداً خودداری کنید.
ایمنی در خط تیراندازی :
تا زمان حضور اشخاص در جلوی خط آتش، (برای نمره دادن یا تعویض هدف و یا امور ضروری) از دست زدن به سلاح خودداری نمائید.
هنگام بدست گرفتن اسلحه یا حمل آن در میادین، لوله آن را به سمت پایین نگه دارید.
سلاح را تنها با دستور فرمانده میدان پرکنید.
بلافاصله پس از اعلام فرمان (Stop) سلاح را خالی کنید.
نکته : در موارد ذیل باید سلاح خود را خالی کنید و از خالی بودن آن اطمینان حاصل کنید.
زمانی که مسئله‌ای در حین تیراندازی رخ دهد.
زمانی که به هر دلیل می‌خواهید خط آتش را ترک کنید.
زمانی که سلاح خراب میشود. (با نظارت فرمانده میدان)
نکته : پس از پایان تیراندازی و قبل از خارج کردن اسلحه از خط آتش، دوباره آن را امتحان کنید تا از خالی بودن آن مطمئن شوید و گلنگدن سلاح را تا زمان قرار دادن آن در جعبه مخصوص باز نگه دارید.
ایمنی در منزل :
سلاح و مهمات را در مکانی مطمئن، نگهداری کنید.
سلاح را از دسترس کودکان، نوجوانان (و کسانی که هنوز نمی‌توانند درست از آن استفاده کنند) دور نگه دارید.
سلاح را در منزل و در هنگام انتقال به اتومبیل، از نظر دور نداشته و هرگز از آن غافل نشوید.
نکته‌های مهم و ایمنی :
هرگز از سلاح نو که لوله آن تمیز نشده استفاده نکنید. زیرا روغن و گریس موجود در لوله، می‌تواند صدمات جدی به آن وارد کند.
سلاح بادی را هیچگاه روغن کاری نکنید. زیرا روغن بر اثر تراکم آن می‌تواند باعث خطر شود.
هنگامی که سلاح شما در میدان تیر خراب می‌شود یا تصور می‌کنید نقصی پیدا کرده است آن را زمین بگذارید، عقب بیایید و مسئولین خط را مطلع سازید.
از تعمیر سلاح یا هر گونه رفع عیب در زمان تیراندازی خودداری نمایید.
مطمئن شوید که مقررات را بخوبی اجرا می‌کنید. غفلت از هر کدام می‌تواند باعث بروز پیشآمد ناگواری شود.
سلاح را فقط در خط آتش و با دستور مسئول خط پرکنید.
هرگز سلاح را به سمت کسی نگیرید. (حتی اگر خالی باشد)
هرگز به سلاح گرم بی توجه نباشید که تنها لحظه‌ای غفلت، خطر آفرین خواهد بود.
فصل دوم
آشنایی با تجهیزات تیراندازی :
تجهیزات اختصاصی تفنگ
امروزه در زمان تماشای یک مسابقه قهرمانی ملی یا بین المللی، تیراندازانی را مشاهده می‌کنید که قبل از شروع مسابقه، چمدانهای بسیار سنگینی را حمل می‌کنند که هر کدام محتوی انبوهی از وسایل و تجهیزات تیراندازی است.
در سالهای اخیر، رشد کمی و کیفی تجهیزات تیراندازی نقش مهمی در پیشرفت فوق العاده رکوردهای تیراندازی داشته و تیراندازان با تجربه جهت تکمیل تجهیزات تیراندازی، هزینه قابل ملاحظه‌ای را متحمل شوند.
تیراندازان مبتدی در اوایل کار، مسلما نیازی به ژاکت تیراندازی ندارند، زیرا تنگی و سفتی ژاکت، مانع ایجاد واکنش مناسب حواس عضلانی می‌شود لذا به عنوان یک قانون، تیرانداز تازه وارد می‌تواند هفته‌ها و حتی ماه‌های آغازین، فعالیت خود را بدون هیچ هزینه سنگی پشت سربگذارد.
انتخاب سلاح :
در بیشتر باشگاه‌های ورزشی تنها از چند قبضه سلاح استفاده می‌شود در این باشگاه‌ها ممکن است چند نفر با یک سلاح تمرین کنند این امر می‌تواند در کارایی تیراندازانی که می‌خواهن به سطوح بالایی از مهارت برسند تاثیر منفی بگذارد. حال چنانچه، مصمم به پیشرفت در این رشته هستید، باید از سلاح شخصی استفاده کنید.
عینک مخصوص تیراندازی : اگر برای مطالعه به عینک احتیاج دارید، هنگام تیراندازی نیز باید از عینک استفاده کنید. حتی اگر چشم شما از نظر بینایی مشکلی نداشته باشد، استفاده از عینک مناسب می‌تواند در مشخص‌تر شدن آلات نشانه روی و کم کردن خستگی چشم موثر باشد، لذا در اکثر رشته‌های تیراندازی از عینک استفاده می‌شود. یکی از دلایل مهم استفاده از عینک تیراندازی، ایجاد تمرکز بیشتر هنگام نشانه روی است.
استفاده از فیلترهای رنگی روی عینک، مانع از ورود نور شدید به چشم تیرانداز شده و در شرایط نور متغیر، وضعیت ثابت و یکنواختی را بوجود می‌آورد، در نتیجه هدف و عناصر دید مشخص‌تر بنظر می‌رسند.
گوشی مخصوص تیراندازی : گوشی یکی از وسایل بسیار ضروری در تیراندازی است. استفاده از این وسیله می‌تواند علاوه بر حفظ سلامت شنوائی تیرانداز، صدای انفجار گلوله را به اندازه قابل توجهی کاهش دهد و از تاثیرات نامطلوب آن در عضلات هنگام رها شدن ماشه و حتی زمان حرکت تیر و خروج آن از لوله سلاح جلوگیری کند.
استفاده از گوشی تنها به کاهش صدای گلوله سلاح گرم محدود نمی‌شود بلکه تیراندازان می‌توانند از آن در سالن‌های تیراندازی با سلاح بادی نیز استفاده کنند، زیرا کاهش صدای محیط (که گاه ناشی از حضور تماشاگران در سالن‌های تیراندازی است) می‌تواند در ایجاد تمرکز هنگام تیراندازی سهم تعیین کننده و موثری داشته باشد.
با توجه به تنوع گوشی‌های موجود باید در انتخاب آنها بسیار دقت کرد.
بنابراین گوشی مناسب باید :
کیفیت بالایی داشته باشد
صداها را تا حد قابل توجهی کاهش دهد
سبک و راحت باشد
تلسکوپ :
امروزه، استفاده از تجهیزات الکترونیکی تصویری رو به افزایش است اما به دلیل گران بودن این نوع تجهیزات، هنوز در بیشتر سالن‌های تیراندازی از وسایل چشمی مانند دوربین و تلسکوپ برای دیدن محل اصابت تیر استفاده می‌شود.
تلسکوپ مناسب باید :
جمع و جور باشد.
انطباق کافی برای تنظیم شدن در فواصل مناسب تر را داشته باشد.
قابلیت تنظیم در ارتفاع دلخواه را دارا بوده تاثیر انداز هنگام نگاه کردن به هدف، مجبور به تغییر وضعیت خود نباشد.
دلیل استفاده از تلسکوپ در سالن :
ممکن است در سالن‌های 10 و 50 متر از دستگاه‌های تعویض کننده خودکار هدف استفاده شود. تیرانداز باد قبل از تعویض هدف، محل اصابت تیر خود را ببیند، همچنین در سالنهای 25 متر، در صورتیکه مانیتور وجود نداشته باشد، استفاده از تلسکوپ ضروری است.
چشمی (روزنه دید) :
روزنه دید در تفنگ به گونه‌ای طراحی و ساخته شده است که تیرانداز بتواند هنگام نشانه روی فاصله آن را با چشم تنظیم نموده و فضای نشانه روی مناسب را برای تطبیق عناصر دید، بوجود آورد. با امکان جابجایی روزنه دید، فضای هدفگیری نیز تغییر می‌کند.
می‌توان به جای روزنه ثابت، از دیافراگم قابل تنظیم استفاده کرد. بنابراین برای باز و بسته کردن قطر روزنه، نیازی به جابجائی پایه آن نیست.
وجود فیلترهای رنگی در داخل دیافراگم، می‌تواند باعث کاهش تغییرات نور شده و وجود پلارایزر مانع از شکست نور هنگام نشانه روی می‌شود.
چشمی چرخشی :
برای جلوگیری از خم شدن اجباری سر و خستگی عضلات گردن تیرانداز هنگام نشانه روی، روزنه دید مخصوصی طراحی شده که می‌توان آنرا به سمت چپ یا راست جابجا نمود. در این صورت می‌توان با جابجایی روزنه چشمی و قرار دادن آن در مقابل چشم از خم شدن سر به سمت قنداق جلوگیری نمود.
منشور :
بهترین وضعیت برای نشانه روی، هم سویی دست و چشم غالب تیرانداز است اگر دست غالب و چشم غالب تیرانداز در دو سمت مخالف قرار داشته باشد، تیرانداز باید از منشور برای نشانه روی استفاده کند وجود آئینه‌های زاویه دار در داخل منشور این امکان را برای تیراندازی فراهم می‌کند که روزنه دید را مقابل چشم غالب قرار دهد.
آب تراز :
برای اتخاذ حالت گیری یکنواخت در خلال تیراندازی، سلاح باید در زاویه ثابتی نگه داشته شود. استفاده از آب تراز به تیرانداز این امکان را می‌دهد تا پس از حالت گیری و قرار دادن سلاح در زاویه دلخواه، آب تراز راطوری تنظیم کند که زاویه آن موازی با سطح افق باشد و حباب داخل آن کاملا بین دو خط مدرج کپسول قرار گیرد.
پایه بالا آورنده چشمی و مگسک :
از این وسیله هنگامی استفاده می‌شود که تیرانداز برای دیدن عناصر مجبور است سرخود را بیش از اندازه به جلو خم کند. پایه‌های بالا آورنده از نظر ارتفاع متنوع هستند اما باید در نظر داشت که فاصله مرکز حفاظ مگسک تا مرکز لوله نباید بیشتر از 60 میلی متر باشد.
لباس تیرانداز :
لباس‌های مخصوص تیراندازی، باید از نظر شکل ظاهر، اندازه و ضخامت قسمت‌های مختلف آن، با مقررات ISSF مطابقت داشته باشند. لباس تیراندازی بگونه‌ای است که باعث کم شدن حرکت بدن و ثبات بیشتر آن هنگام حالت گیری و نشانه روی می‌شود.
کفش تیراندازی :
کفش تیرانداز موجب کاهش نیروی بکار گرفته شده عضلات، به تعویق افتادن خستگی آنها و حمایت خارجی پا شده و محدوده حرکتی مچ پا را بسیار کم میکند. کفش تیراندازی نیز مانند تجهیزات دیگر باید از نظر شکل ظاهر، اندازه و ضخامت با مقررات ISSF مطابقت داشته باشد. کف کفش باید ضخیم و پاشنه آن ساییدگی نداشته باشد. در صورت امکان کف کفش باید یک تکه و ضخامن آن در قسمت پاشنه بیشتر از قسمت پنجه آن باشد. ارتفاع کفش مورد استفاده برای رشته‌های تپانچه تا قوزک مچ پا بوده و نباید باعث حمایت مچ پا گردد.
کلاه مخصوص تیراندازی :
کلاه نیز می‌تواند در بسیاری از موارد بعنوان وسیله‌ای ضروری در تیراندازی استفاده شود و لبه کلاه می‌تواند از تابش مستقیم نور از سمت بالا و همچنین طرفین به شیشه عینک و چشم جلوگیری کند پوشش‌های دو طرف عینک تا حدیکه مخالف مقررات نباشد، می‌تواند مانع دید جانبی تیرانداز شوند.
دستکش تیراندازی :
دستکش‌های تیراندازی باید از نظر شکل ظاهری، اندازه و ضخامت با مقررات ISSF مطابقت داشته باشد. دستکش‌های مخصوص تیراندازی باعث ثبات بیشتر سلاح و کاهش فشار ناشی از وزن تفنگ به دست تیرانداز میشود.
بند تفنگ :
بند وسیله‌ای است برای نگهداری سلاح که یک طرف آن به وسیله گیره مخصوص به قسمت زیرین سلاح و طرف دیگر به بازوی تیرانداز متصل می‌شود. استفاده از بند در رشته‌های دراز کش و به زانوی تفنگ بسیار موثر است.
بالشتک تیراندازی :
از این وسیله برای پر کردن فاصله پشت پا با زمین در وضعیت به زانو استفاده می‌شود. بالشتک تیراندازی باید از نظر طول، قطر و انعطاف پذیری با مقررات ISSF مطابقت داشته باشد.
پایه نگه دارنده سلاح :
پایه نگه دارنده سلاح یکی از وسایل ضروری در رشته تفنگ است تیرانداز می‌تواند هنگام مسلح کردن سلاح یا استراحت بین شلیک‌ها در وضعیت ایستاده یا به زانو از آن استفاده کند. این وسیله باید قابلیت تنظیم در وضعیت به زانو و ایستاده را داشته باشد پایه نگه دارنده می‌تواند:
مسیر حرکت سلاح را کوتاه کند.
باعث کاهش انقباض غیر ضروری عضلات در گیر و همچنین حرکت‌های اضافی هنگام پائین و بالا بردن سلاح شود.
وضعیت ثابتی را در خلال تیراندازی به وجود آورد و برای نگه داشتن ساچمه و مهمات نیز استفاده شود.
فصل سوم
فاکتورهای اساسی در تیراندازی
یادگیری ورزش تیراندازی مستلزم بهبود و تقویت وضعیت فیزیکی بدن، فراگیری مهارت‌ها و روشهای تکنیکی، توانائی انطباق با شرایط محیطی و همچنین آمادگی روحی و روانی می‌باشد. اگر چه این عوامل در رشته‌های ورزشی دیگر مشترک هستند، ولیکن تمرین آنها در ورزش تیراندازی از اهمیت خاصی برخوردار بوده و بایستی با برنامه ریزی منظم و دقیق نسبت به تقویت هر یک از این فاکتورها تلاش جدی و موثر به عمل آید. این عوامل عبارتند از:
آمادگی جسمانی
آمادگی تکنیکی
آمادگی تاکتیکی
آمادگی روانی
آمادگی تکنیکی :
بدون شک بکارگیری اصول تکنیکی و روش‌های فنی یکی از موثرترین راههای موفقیت در تیراندازی است که تیراندازان به تناسب فراوانی سطح تمرینات به این مهارتها دست می‌یابند. برای یادگیری مهارت‌های تکنیکی در تیراندازی، روش‌‌های منظم و سیستماتیکی فراهم شده تا تیرانداز بتواند بصورت برنامه ریزی شده با جزئیات کار آشنا شده و در تعامل و تطبیق حرکات، آنها را به صورت یک مهارت درآورد. اجرای تکنیک‌ها در تیراندازی با تپانچه و تفنگ متفاوت بوده و در بخشهای جداگانه برای هر یک، توضیحات لازم آورده شده است.
آمادگی تکنیکی شامل موارد زیر می‌باشد:
الف – حالت گیری
ب – نگهداری سلاح
ج – تنفس
د – تطبیق عناصر دید
هـ – رها کردن ماشه
و –عملیات تکمیلی
3- آمادگی تاکتیکی
تاکتیک در تیراندازی با موارد جانبی موثر در تیراندازی ارتباط داشته و شرایطی را فراهم می‌نماید که تیراندازان با کسب اطلاعات درباره آنها خود را با عوامل تاثیر گذار سازگار می‌نمایند. در واقع آنرا می‌توان نوعی سازگاری با شرایط پیش بینی نشده و اتفاقات غیر مترقبه تلقی نمود.
به کمک تاکتیک و با استفاده صحیح از تواناییها و امکانات در جهت دستیابی به هدف، راه موفقیت هموار شده و تیرانداز می‌تواند با برنامه ریزی و پیش بینی‌های لازم، کاربردهای تاکتیکی را به خدمت خود درآورد. انجام تمرینات در شرایط مختلف محیطی و نیز کسب تجربه در شرایط مختلف جوی و تاثیرات محیطی حاکم بر رقابت‌ها می‌تواند در خنثی کردن به موقع اتفاقات غیر مترقبه و عوامل مخرب در کار تیراندازی با استفاده از تاکتیک‌های خاص مربوطه، کسب نتیجه مطلوب و بازگشت به شرایط عادی مسابقه را فراهم نماید. آماده سازین تاکتیکی از بدو تمرینات تیراندازی شروع و تا مرحله مسابقه به عنوان بخشی از تمرینات روزمره و مراحل مختلف آماده سازی دوره‌ای همراه است و مربی و تیرانداز باید با برنامه ریزی و پیش بینی‌های لازم، همواره آمادگی رویارویی با عوامل یاد شده را داشته باشد.
عوامل تاکتیکی :
1- شرایط جوی :
الف – دمای محیط (گرما و سرما)
ب – شدت باد (استفاده از باد نما)
ج – بارندگی
د – نورآفتاب
هـ – سراب (که بر اثر اختلاف دمای مجاورت سطح زمین و حرکت گرما به سمت بالا موجب تزلزل دید می‌گردد)
2- شرایط محیطی :
الف – ارتفاع جغرافیایی محل تمرین و مسابقه
ب – وضعیت روشنایی و نور محل تیراندازی
ج – سیستم‌های مورد استفاده در سالن
د – سطح رقابت تیراندازان
هـ – تماشاگران
3- شرایط ویژه فردی :
الف – استفاده از زمان
ب – کاربردهای تکنیکی
ج – سطح تمرینات
د – استفاده از تجهیزات
4- آمادگی روانی :
بین عملکرد روانی و مهارت‌های عملی تیراندازان رابطه زیادی وجود دارد. بنابراین موفقیت یا عدم موفقیت یک تیرانداز به توانایی‌های اجرایی مانند تکنیک و مهارت‌های کلیدی همراه با آمادگی‌های روانی مانند اطمینان، تمرکز فکر و کنترل هیجان بستگی دارد.
رابطه بین جنبه‌های جسمانی و روانی در تیراندازی رابطه جالبی است. تیراندازان اغلب درباره مهارت‌های روانی، یعنی مهارت‌های موثر در وظایف دشوار از قبیل رها کردن ماشه بصورت غیر ارادی، تنفس و کنترل ضربان قلب بیشتر از مهارت‌های جسمانی سخن می‌گویند. در حقیقت تیراندازان کار آزمودن اذعان دارند که بهره گیری از یک عملکرد روانی خوب در صد بالایی از موفقیت را تضمین می‌کند. به همین دلیل تیراندازان کار آزموده اذعان دارند که بهره گیری از یک عملکرد روانی خوب درصد بالایی از موفقیت را تضمین می‌کند. به همین دلیل تیراندازان برجسته و صاحب نام بر یکنواختی در کارها ثابت در اجرای تکنیکها، تصمیم گیری سریع و دقیقع و آرامش به عنوان مهمترین سرمایه‌های یک تیرانداز خوب تاکید می‌کنند. بدون ترددی عملکردهای روانی مثبت تیراندازان دررشته‌های مختلف تیراندازی از اهمیت بسزایی برخوردار بوده و باید به عنوان بخش مهمی در تمرینات گنجانده شود.
جای تعجب است که در کلاس‌های مربیگری و تمرینات تیراندازی فقط روی جنبه‌های تکنیکی و ظاهری تاکید می‌شود، اگر تیراندازان و مربیان برروی جنبه‌های روانی که لازمه موفقیت تیراندازان است اتفاق نظر دارند، پس چرا بر توسعه و تمرین مهارت‌های روانی چندان وقت نمی‌گذارند و کمتر بدان توجه دارند؟
علت اصلی، این باور نادرست است که مهارت‌های روانی ذاتی هستند، یعنی اینکه آنها را دارا هستند یا فاقد آنها می‌باشند. در واقع مهارت‌های روانی نیز همانند مهارت‌های جسمانی قابل گسترش هستند. تیراندازان خوب دارای مجموعه کاملی از مهارت‌های روانی نیستند، بلکه آنان توانایی خود را در زمینه تمرکز فکر، آرام سازی در شرایط فشار، حفظ اطمینان و اعتماد بنفس و برقراری ارتباط با مربی، به طور منظم و مکرر تمرین می‌کنند و چون این ویژگی‌ها در واقع همان مهارت‌های روانی هستند، لذا اگر همانند مهارت‌های جسمانی تمرین نشوند، گسترش نمی‌یابند. بنابراین بنظر می‌رسد که ترکیب معینی از مهار‌ت‌های جسمانی و روانی برای کسب موفقیت در تیراندازی لازم باشد. وقتی که درباره مهمترین ویژگیهای یک تیرانداز خوب بحث کردیم، نوع این ترکیب نیز مشخص خواهد شد.
ویژگیهای یک تیرانداز خوب :
هر چند که تیراندازی نیاز به دانش تکنیکی دارد و به طور حتم هنری که یک تیرانداز در مسابقه از خود به نمایش می‌گذارد تا حد زیادی بستگی به ویژگیهای شخصیتی و درونی او دارد.
ممکن است تصور شود که ویژگیهای مهم تیراندازی معلوم بوده و به عنوان شاخص‌هایی در ارزشیابی تیراندازان مورد استفاده قرار می‌گیرند. ولیکن اینطور نبوده و در این خصوص بین کارشناسان، استنباطهای متعددی وجود دارد لذا سعی ما بر این نیست که ویژگیهای یک تیرانداز خوب را بر حسب اولویت و همچنین به صورت یک فهرست کامل ارائه دهیم، بنابراین می‌توان برخی ویژگیهای تیراندازان برجسته را بر اساس جدیدترین یافته‌های تحقیقی به شرح ذیل عنوان نمود:
یکنواختی در کار
عملکرد مناسب
ثبات
تعادل
اعتماد بنفس
قدرت تصمیم گیری
انگیزش مطلوب
برای درک بهتر مفاهیم روانشناسی به برخی از تعاریف اشاره می‌گردد:
1- انگیختگی :
در اکثر سطوح رقابت، ورزشکاران نوعی افزایش طبیعی در انگیختگی خود ملاحظه می‌کنند که بسته به موقعیت محیطی در آنان ایجاد می‌شود. در این حالت، گرم کردن بدن باید به قدری باشد که ورزشکاران را برای یک اجرای خوب برانگیزاند. با این حال، گاهی دخالت برخی هیجانات منفی مانند ترس، نگرانی و ناکامی، تعادل انگیختگی و فعال سازی را برهم زده و باعث تضعیف اجراء می‌شوند. گاهی هم اتفاق می‌افتد که یک ورزشکار به اندازه کافی برانگیخته نمی‌شود که در این مورد می‌توان به عواملی مانند بی علاقگی و کسالت، اشاره داشت.
اگر مربی یا تیرانداز دریابد که سطح انگیختگی بسیار بالاست، برای پایین آوردن آن تا زمانی که به حد قابل قبول برسد، می‌توان از روش‌های آرمیدگی (Relaxation) استفاده نماید، اگر سطح انگیختگی بسیار پایین باشد و برای بالا بردن آن باید از روش‌های روان افزایی (Psyching up techniques) استفاده کرد.
یک روش تمرینی برای کاهش آنگیختگی :
به موسیقی آرام و ملایم و آرام بخش گوش کنید.
با سایر ورزشکاران پر تجربه صحبت کنید، کسانی که از همه مسلط‌تر و مطمئن‌تر هستند. به این ترتیب بخشی از اطمینان خاطر آنها به شما سرایت می‌کند.
برنامه‌ای منظم و مشخص برای اجرا قبل از هر مسابقه اتخاذ نمائید.
تیراندازائیکه پیش از مسابقه انگیختگی زیادی دارند، باید از روش‌هایی که آنها را آرام می‌کند مانند قدم زدن، دویدن آرام و تنیس روی میز استفاده کنند.
از روش‌های تمرکز روی یک یا دو بخش از مهارت که از همه مهمترند استفاده نمائید.
روش‌های تمرینی برای افزایش انگیختگی :
از روش‌های مرور ذهنی برای تجسم موقعیتهای سخت و احساس هیجان استفاده کنید.
هنگام گرم کردن از تمرینات شدید استفاده کنید.
شنیدن موسیقی و دیدن فیلمهای پرهیجان نیز برای بعضی از ورزشکاران مفید است.
آرمیدگی به عنوان پایه‌ای برای تمرینات ذهنی :
اغلب ورزشکاران برجسته به طور منظم از تمرین ذهنی جهت آماده شدن برای مسابقه استفاده می‌کنند، آرمیدگی از طریق فنونی چون: آرام کردن ذهن، کاهش حواس پرتی و افزایش اثر بخشی تمرین به این فرایند کمک می‌کند. آرمیدگی یک مهارت است و کسب تبحر در ان به تمرین نیاز دارد. فردی که واقعاً می‌تواند از نظر بدنی، هیجانی و ذهنی بیارامد، به یک مهارت بسیار مهم دست یافته است. زیرا با کسب این مهارت، برای مهار تنش و اضطراب درونی، دائم از ذهن خود استفاده می‌کنیم، وقتی که به آرامش می‌رسیم، دیگر به این عمل ذهن نیاز نداریم و می‌توانیم تمام توجه خود را به تکلیفی که در حال انجام آن هستیم معطوف سازیم. به این ترتیب فرایند کار بسیار ساده‌تر می‌شود.
فنون آرمیدگی :
آرمیدگی تدریجی عضلانی: شامل یادگیری آرمیدگی از طریق انقباض منظم و سپس آرمیدن گروههای مختلف عضلات بدن به مدت 10 الی 20 دقیقه.
آرمیدگی با استفاده از تجسم و تصویر سازی ذهنی.
باز خورد زیستی یا خودزایی (فراهم کردن اطلاعاتی درباره تغییرات جاری در عملکرد زیستی ورزشکار مانند گرفتن نبض یا گوش کردن به ضربان قلب).
خود هیپنوتیزم (جهت ایجاد تلقینات مثبت)
مراقبه (مثلا یک یا دو بار در روز به مدت 15 الی 20 دقیقه بنشینید، چشمان خود را ببندید و بازدمهایتان را بشمارید)
تمرینات ذهنی :
این گونه تمرینات به دلایل زیر روش موثری برای بهبود عملکرد هستند.
مهارتهایی که ورزشکار بدانها مسلط است، تقویت می‌کند.
یادگیری مهارتهای جدید را تسریع و آنها را که با مشکل مواجه هستند اصلاح میکنند.
واکنش‌های ذهنی بدن را بهبود می‌بخشند.
تمرکز و اطمینان را زیاد می‌کند.
اضطراب را کاهش می‌دهند.
خود آگاهی و آگاهی از نشانه‌های مهم را افزایش می‌دهند.
تمرین ذهنی یک تفکر آرمانی و نیست بلکه یک تمرین واقعی است که همراه با تمرینات بدنی انجام می‌شود. و شامل چهار مرحله است:
مرحله اول : تعیین اهداف
مرحله دوم : خلق صحنه
مرحله سوم : تمرین ذهنی خود کار
مرحله چهارم : مرور مهارت
مسابقه :
با نزدیک شدن به مسابقه باید از نظر بدن سازی و مهارتها تا حد ممکن آماده باشید. با این حال، در مسابقات فشار بیشتری وجود دارد و شما نباید اجازه دهید که این فشار یا هر مانع روانشناختی دیگر، سد راه بهترین اجرای شما گردد. برای فائق آمدن بر فشار عصبانیت، و یا کمبود اعتماد و اطمینان می‌توانید از تمرینات ذهنی استفاده کنید. یکی از روشهای مناسب برای تمرین ذهنی راهبردهای ورزشی و بررسی توقعی که از خود دارید، شب قبل از مسابقه است، هر چند انجام منظم تمرین ذهنی در تمریناتی که به مسابقه مهمی منجر می‌شوند مورد تاکید می‌باشند ولیکن زمانهای پراکنده در بین تمرینات و یا مسابقات نیز با اهمیت هستند مانند فاصله بین دو بخش تیراندازی در رشته‌های مختلف یا حتی فاصله بین هر دو تیر.
تمرین ذهنی اجرای ورزشی :
پنج دقیقه در حالت آرمیدگی بمانید، عضلاتتان را شل و ذهنتان را آرام کنید. حالا صحنه‌ای را که در آن به طور واضح و با تمام جزئیات در حال مسابقه هستید در ذهن مجسم کنید. سپس، لباسی که پوشیده‌اید، اشخاصی که با شما هستند، فضای اطراف و هیجان موجود را در محیط را تجسم کنید. حالا، مهارتتان را در ذهن انجام دهید، بعد فنون و مهارتهای ویژه را به طور ذهنی تمرین کنید.
شما از این طریق خود را با محیط مسابقه آشنا کرده و بخشی از اضطراب مسابقه را کاهش دهید.
تصویر سازی ذهنی :
تصویر سازی ذهنی یا تجسم، توانایی خلق تصاویری در ذهن است که در ورزش به منظورها و شیوه‌های مختلف به کار می‌آید:
برای ایجاد حالتی از آرمیدگی از طریق تجسم یک صحنه آرامش بخش.
در تمرین ذهنی یک اجرای خوب، تصویر واقعه‌ای در آینده، یا تصویر سازی، موجب یادگیری یک مهارت جدید می‌گردد.
برای ارتقاء روش انجام یک مهارت ویژه
برای کمک به حل مسئله
مرور ذهنی
در تمرین ذهنی برای کنترل تخیلاتی که از اجرای خود دارید از تصویر سازی ذهنی استفاده می‌شود تا:
یک اجرای خوب را مرور کنید (برای اینکه شما را با احساسی که با یک اجرای واقعاً خوب همراه است آشنا کند)
اجراء یا مسابقه‌ای را که در پیش است، مرور کنید (برای اینکه شما را با موقعیت مسابقه آشنا کند و از طریق تداوم تلقین، موفقیت و اطمینان شما را افزایش دهد)
یادگیری مهارت را افزایش دهد.
اجرای مهارت، یک امر جسمانی است ولی این مغز است که، سازماندهی و هماهنگی را انجام می‌دهد. در تمرینات، هدف از تکرار زیاد مهارت این است که پیامهای عصبی را مکرراً از مغز به عضلات ارسال نمائیم تا در واقع مسیر را پاک نموده و در آینده مهارت را به طور کامل انجام دهیم. تصور تمرین یک مهارت شما را قادر می‌سازد تا بدون اجرای بدنی حرکت، در مسیرهای عصبی سفر کنید. این روند باعث تقویت مهارت شده و به شما کمک می‌کند تا آن را سریع تر بیاموزید.
بهسازی اجرای یک مهارت
تصویر سازی ذهنی را می‌توان در تمرین و مسابقه به منظور اجرای موفقیت آمیزتر در مهارت بکار برد. بخاطر بیاورید که تصویر سازی ذهنی به وسیله نیمکره راست مغز انجام می‌شود و بدن را هدایت میکند و از این طریق باعث میشود که ازش اتلاف انررژی برای تلاش شدیدتر جلوگیری شود. اضافه کردن تصاویری که در واقع وجود ندارد بعنوان بخشی از حرکت نیز میتواند اجرای مهارت را آسان کند. تصاویری از این قبیل در رشته تیراندازی بسیار مورد بگیرد برای مثال ممکن استفاده قرار میگیرند برای مثال ممکن است تیراندازی تصور کد که ستون‌های محکم سیمانی او را سر پا نگه داشته‌اند. این تصور ثبات، وضعیت جسمی او را تضمین و در هدف گیری دقیق‌تر به او کمک می‌کند. برای مثال ثبات و دقت را می‌توان با استفاده از متن زیر افزایش داد.
زمانی که برای شلیک کردن حالت می‌گیرد، مثل آن است که بداخل یک تونل قدم گذارده‌اید، این تونل دیواره‌های شفافی دارد و شما می‌توانید سوی دیگر آن را ببینید. ولی برای تیراندازی خوب، فقط از چیزهایی آگاه هستید که به آنها نیاز دارید. این تونل یا راهرو، تمرکز شماست و زمانی که به هدف نگاه می‌کنید، نگاهتان چنان باریک می‌شود که به وسط هدف اصابت می‌کند، وقتی آماده شلیک هستید، خود را درست مانند یک مجسمه تجسم کنید. مجسمه‌ای که در جای خود میخکوب شده است و تنها اندام متحرک آن انگشت سبابه است. از دستگاه نشانه روی تا وسط هدف، یک خط باریک و روشن کشیده شده است و مجسمه به طور خودکار شلیک خود را درست روی خط انجام می‌دهد.
تمرکز / توجه :
بسیاری از روانشناسان ترجیح می‌دهند که بجای بحث کردن درباره تمرکز (concentration)، درباره توجه (attention) بحث کنند. در واقع از این طریق، یک ویژگی مهم تمرکز را نشان می‌دهند که عبارت است از:
تمرکز شما هر چه خوب و دقیق باشد، تا زمانی که در جهت صحیح هدایت نشود، ذره‌ای مفید نخواهد بود.
این امر بسیار واضح به نظر می‌رسد و هر چند که اکثر ورزشکاران می‌دانند توجه خود را به چه چیزی متمرکز کنند. اما برای توضیح بیشتر، خوب است به سوال‌های زیر پاسخ دهیم:
آیا پیش آمده است که در موقعیت برنده شدن، حریف به شما رسیده باشد؟
آیا هرگز آنقدر عصبانی شده‌اید که بر سطح عملکردتان در یک مسابقه بزرگ اثر گذاشته باشد؟
آیا در یک مسابقه، هرگز آنقدر عقب افتاده‌اید که بالاخره تسلیم شوید؟
آیا هرگز در موقعیتی قرار گرفته‌اید که امکان برد یا باخت شما نصف به نصف بوده است؟
اگر به یکی از سوال‌های فوق پاسخ «بله» دادید احتمالا در تمرکز شما مشکلی وجود داشته است. اما پیش از پرداختن به این بحث باید دید که وجه مشترک این موقعیت‌های نسبتا متفاوت چیست؟
پاسخ به این سوال، در زمینه «توجه» نهفته است. یعنی باید دید که شما بر چه چیزی تمرکز کرده بودید که نباید می‌کردید.
وقتی ورزشکاران فکر میکنند که برنده می‌شوند، تلاششان آهسته می‌شود و زمانی که نگران باخت می‌شوند بیشتر اشتباه می‌کنند.
راه حل این مشکل زیاد هم ساده نیست، ولی بسیاری از کارشناسان معتقدند که برای از بین بردن این مشکل، نخست ورزشکاران باید در گرایش و نگرش خود به فلسفه «بردن همه چیز نیست بلکه تنها چیز است» تجدید نظر کنند. بدیهی است که همه دوست دارند برنده شوند، ولی گاهی این تمایل شدید به برنده شدن، آنها را از توجه به پدیده‌هایی که باید به آنها توجه کرد باز می‌دارد.
تاکید بر کیفیت اجرای مهارت، جانشین خوبی برای چنین طرز فکری است. این تاکید به این معناست که شما به عنوان یک ورزشکار فقط به تکلیف خود دقت داشته باشید و نتیجه مسابقه را به حال خود رها کنید تا خود نگران خود باشد.
این نکته را باید در نظر داشته باشید که شما با تمرکز روی بردن یا نباختن، امکان برنده شدن خود را کاهش می‌دهید.
عملکرد ضعیف ورزشکاران به خاطر طرز فکر «نتیجه مداری» آنهاست. اگر آنها «تکلیف مدار» بودند، اجای بهتری می‌داشتند.
منظور این است که ورزشکاران با تمرکز روی بردن، خودشان را در اختیار پدیده‌های قرار می‌دهند که در کنترل آنها نیست در واقع ورزشکاران ماهر کسانی هستند که بدون توجه به موفقیت، تا جایی که می‌توانند، به طور کامل بر تکلیف تمرکز می‌کنند.
عموما ورزشکاران ماهر آموخته‌اند که یکی از دو کار زیر را انجام دهند:
برای کامل شدن دررشته ورزشی خود تلاش کنند و در عمل با خودشان رقابت کنند نه با دیگران.
در موقعیت‌های سخت بر تکلیفشان تمرکز کنند و برای افزایش بیداری و انگیزش خود، از فشار روانی استفاده نمایند.
نکته آخر :
به ورزشکاران باید توصیه کرد که بدون توجه به احساساتشان، ظرفیت عملکرد خودشان را در نظر بگیرند. این امر کاملا به یکنواختی تمرین مربوط می‌شود. البته جای تعجب نیست که ورزشکاران بسیار ورزیده، بهترین مربیان هستند. آنها بدون عنایت به اینکه حالشان چگونه است، بخوبی تمرین می‌کنند. به همین دلیل تعجبی ندارد که دررقابتها می‌بینیم آنها علیرغم اینکه احساس خوشی ندارند، خوب تیراندازی می‌کنند.
در این زمینه خدمات روانشناسی ورزشی می‌تواند به ورزشکاران کمک کند تا در تمرینات و مسابقات، بیشتر تکلیف مدار باشند. این روند شامل هدف گذاری برای هر جلسه تمرین و ارزشیابی هر نوبت تمرین یا مسابقه است.
فصل چهارم
تیراندازی با تپانچه :
در این بخش، روش تیراندازی در رشته تپانچه بادی توضیح داده می‌شود. نکته مهمی که در این بحث وجود دارد، توجه خاص و آموزش روش یادگیری با سلاح‌های بادی است که به عنوان رشته‌های پایه یا مادر شناخته شده‌اند. بدون تردید تیراندازانی که در رشته‌های خفیف موفق به کسب مقام قهرمانی شده‌اند، در ابتدای کار، روش تیراندازی و تمرین با سلاح‌های بادی را در اولویت کار قرار داده و سپس با کسب تجربیات لازم به مهارت خاص و کلیدی تیراندازی دست یافته و با تعمیم آن دررشته‌های دیگر و مورد علاقه خود به موفقیت رسیده‌اند. لذا کسانی که به رشته‌های بادی چندان علاقه‌ای نشان نمی‌دهند، راه دشوارتری برای کسب موفقیت خواهند داشت، برای چنین اشخاصی این باور باید وجود داشته باشد که رمز موفقیت، تمرین با سلاح‌های بادی است.
1 : آشنایی با تکنیکهای تیراندازی در تپانچه بادی
حالت گیری : حالت گیری در تیراندازی با تپانچه، شامل مراحل ذیل می‌باشد:
حالت پاها : بعنوان بخش مهمی از ستون بدن، محل استقرار و تماس پاها بر زمین، تعیین کننده زاویه بدن نسبت به هدف، حفظ تعادل و مرکز ثقل بدن محسوب می‌گردد.
حالت گیری در مقابل هدف، بستگی به وضعیت فیزیکی فرد دارد. بنحویکه بتواند در راحت ترین شکل قرار گیرد.بنابراین اندازه زاویه بدن و دست انتخابی نبوده، بلکه حالت طبیعی بدن آنرا معین می‌نماید.
تیراندازان بسته به عادت خود در زوایای متفاوتی حالت گیری می‌نمایند. اما تجربه نشان داده است که مناسب ترین وضعیتی آنها انتخاب نموده‌اند، غالبا زاویه‌ای بین صفر تا 25 درجه را تشکیل می‌دهد. که به تناسب شرایط فیزیکی خود، در زوایای فوق حالت گیری می‌نماید.
فاصله بین پاها به اندازه شانه کمی بیشتر
کف پاها به موازات یکدیگ، پنجه پا کمی متمایل به بیرون
هر گونه تغییر زاویه بدن باید از طریق جابجایی پای عقب صورت گیرد، پای جلو نیز به تبع آن فقط حور محور عمودی پا تغییر زاویه میدهد.
مرکز ثقل بدن در حالت طبیعی «ایستادن بدون سلاح» ، در حد فاصل متوسط بین پاها قرار دارد.
وضعیت زانو و بالا تنه :
زانوها در هنگام استقرار، باید کاملا کشیده و مستقیم بوده و عاری از هر گونه انقباض عضلانی باشند. بنحویکه وزن بدن را به سطح اتکا انتقال دهند.
وضعیت کمر بطور طبیعی در هنگام بالا آوردن سلاح، کمی تغییر شکل یافته و برای حفظ تعادل، مرکز ثقل بدن کمی به عقب و پهلو متمایل میگردد.
در هنگام نشانه روی به علت متمایل شدن بدن به پهلو، کتف و شانه تیرانداز بالاتر از حد معمول قرار می‌گیرد. این امر به هم محور کردن سلاح در راستای دید کمک نموده و تطبیق بهتر انجام می‌گیرد، اما باید از تنیدگی عضلانی و فشار در ناحیه کتف و شانه خودداری شود.
وضعیت سر و گردن در هنگام نشانه روی، در تطابق عناصر دید بسیار تأثیر گذار بوده و هر گونه فشار غیر متعارف در ناحیه گردن موجب تزلزل در دید چشم شده و خستگی زودرس را باعث می‌گردد. بنابراین همواره باید سعی شود سر را به شکل کاملا راحتی به سمت هدف متوجه نموده تا کره چشم بدون کشیدگی عضلانی در راستای عناصر دید قرار گیرد.
به عنوان یک اصل این نکته را باید در نظر داشت که «حالت سر در هنگام تیراندازی کاملا ثابت بوده و عاری از هر گونه تغییر حتی جزیی باشد».
دست نگه دارنده سلاح، بصورت کشیده و مستقیم در مسیر هدف قرار گرفته و از هر گونه گرفتگی عضلانی پرهیز گردد، هر گونه تغییر زاویه غیر طبیعی از ناحیه کتف، آرنج و مچ دست موجب بر هم زدن تطبیق عناصر دید گردیده و نتیجه بدی را ببار می‌آورد.
دست دیگر بصورت آزاد و کاملا رها در کمربند یا جیب شلوار، بگونه‌ای ثابت گردد که باعث نوسان در هدفگیری نشود.
نگهداری سلاح :
در نگهداری تپانچه بادی، برعکس رشته‌های جنگی نیازی به محکم گرفتن قبضه نیست بلکه دست و انگشتان از هر گونه فشار عضلانی رها بوده و فقط قبضه را بطور عادی نگه دارند.
گرفتن قبضه :
برای بدست گرفتن قبضه، تپانچه، همواره از دست دیگر کمک بگیرید. ابتدا حد فاصل بین شست دست و انگشت سبابه را در گودی قبضه قرار داده و سپس سه انگشت سوم و چهارم و پنجم دور قبضه را فرا گرفته و با حمایت کف دست قبضه را نگهدارید، بدون آنکه فشار زیادی بر قبضه وارد آید. انگشت شست در جای خود به شکل راحتی قرار گرفته و انگشت ماشه نیز بدون هر گونه تماس با بدنه قبضه، با زاویه 90 درجه بر روی ماشه قرار می‌گیرد. حالت مچ در هنگام بدست گیری سلاح در راستای قبضه کاملاً کشیده و محکم می‌باشد. قطعه تحتانی قبضه طوری تنظیم شود تا فضای خالی برای حرکت دست حذف گردد. اندازه قبضه‌های مختلف سلاح تپانچه متفاوت بوده و باید قبضه‌ای انتخاب کنید که کاملا متناسب با اندازه دست باشد. انگشت شست باید در زاویه 45 درجه بصورتی قرار بگیرد که انحراف مگسک به سمت چپ نباشد.
تیرانداز هنگام تنظیم قبضه باید از مربی یا شخص دیگری کمک بگیرد.
حرکت دست با سلاح (بادی) :
هنگام آمادگی برای بالا آوردن سلاح، دست باید کاملا مستقیم و کشیده و سر سلاح در حالت 45 درجه یاروی میز قرار گیرد و بطور مستقیم در جهت عمود دست را بالا آورده و به سمت فضای هدف گیری حرکت می‌دهیم، فراموش نشود پایین آوردن اسلحه باید در یک محور عمودی صورت گرفته و از هر گونه انحراف و جابجایی دست به طرفین خودداری گردد.
تنفس :
یکی از نکات بسیار مهم در تیراندازی، تنفس یا دم و بازدم در زمان آمادگی برای اجرای شلیک‌ها می‌باشد، که هماهنگی و روش ذخیره سازی اکسیژن در این زمینه از طریق انجام تمرینات مختلف حاصل می‌شود.
هنگام آماده شدن برای اجرای هر شلیک ابتدا چند بار دم و بازدم (معمولا دو تا سه بار) انجام داده و هر مرتبه با آرامش بیشتری تنفس نمایید، سپس همگام با بالا آوردن سلاح، عمل دم را انجام داده و تا نقطه توقف دست در بالای هدف ادامه یابد. هماهنگی بیت بالا آوردن دست و عمل دم باید بگونه‌ای باشد که موجب تراکم بیش از حد هوا در ریه‌ها نگردد. با پایین آوردن اسلحه بر روی هدف به صورت کاملا ملایم، عمل بازدم را انجام داده و همزمان با تطبیق عناصر دید در فضای هدف گیری متوقف نمایید، به نحویکه مقداری هوا درریه‌ها باقی مانده تا اکسیژن مورد نیاز بدن را فراهم نماید. ضمن آنکه باید در نظر داشت تنفس یک امر غیر ارادی بوده و باید با انجام تمرینات خاص، این هماهنگی حاصل گردد.
حجم هوای باقیمانده در ریه‌ها با آمادگی سیستم تنفسی تیرانداز رابطه مستقیمی دارد، اما در هر حال باید قادر باشد با حجم طبیعی هوای باقیمانده در ریه‌ها، اکسیژن مورد نیاز بدن را برای ادامه کار، حداقل به مدت 20 ثانیه بدون هر گونه تاثیرات منفی تامین نماید تا توان اجرای خوبی داشته باشد.
ویژگی تنفس :
اصولا رشته‌های مختلف تیراندازی با تپانچه، به دلیل طولانی بودن زمان یک دوره تمرین یا مسابقه، مستلزم داشتن سیستم تنفسی سالم و پرتوان بوده که اکسیژن رسانی به بافتهای عضلانی برای حفظ استقامت فرد در طول تیراندازی را مهیا نماید.
انجام تمرینات هوازی در این رابطه از قبیل دوهای اینتروال، شنا، کوه‌ پیمایی، دوچرخه سواری و سایر رشته‌های مشابه می‌تواند تاثیر بسزایی در توان سیستم هوازی تیرانداز ایجاد نماید و در نتیجه منجر به کسب آمادگی تیرانداز در دراز مدت گردد.
حجم هوای باقیمانده در ریه‌ها با آمادگی سیستم تنفسی تیرانداز رابطه مستقیمی دارد، اما در هر حال باید قادر باشد با حجم طبیعی هوای باقیمانده در ریه‌ها، اکسیژن مورد نیاز بدن را برای ادامه کار، حداقل به مدت 20 ثانیه بدون هر گونه تاثیرات منفی تامین نماید تا توان اجرای خوبی داشته باشد.
ویژگی تنفس :
اصولا رشته‌های مختلف تیراندازی با تپانچه، به دلیل طولانی بودن زمان یک دوره تمرین یا مسابقه، مستلزم داشتن سیستم تنفسی سالم و پرتوان بوده که اکسیژن رسانی به بافتهای عضلانی برای حفظ استقامت فرد در طول تیراندازی را مهیا نماید.
انجام تمرینات هوازی در این رابطه از قبیل دوهای اینتروال، شنا، کوه پیمایی، دوچرخه سواری و سایر رشته‌های مشابه می‌تواند تاثیر بسزایی در توان سیستم هوازی تیرانداز ایجاد نماید و در نتیجه منجر به کسب آمادگی تیرانداز در دراز مدت گردد.
عناصر دید :
عناصر دید به طور جداگانه از عواملی تشکیل یافته است که هر یک نقش تعیین کننده‌ای در هدفگیری و جهت دادن شلیک دقیق به سمت هدف بعهده دارند، این عناصر به ترتیب شامل موارد زیر است:
چشم و مکانیزم دید
دستگاه نشانه روی یا شکاف درجه
مگسک
هدف (فضای هدفگیری)
چشم و مکانیزم دید :
تیراندازان همیشه سعی بر این دارند که دید چشم خود را در بهترین وضعیت بر روی عناصر دید متمرکز کنند، اما باید توجه داشت که چنانچه در این باره با مشکل مواجه هستند، باید بلادرنگ به چشم پزشک مراجعه نمایند.
مهمترین بخش چشم که عمل تنظیم نور را به عهده دارد، عنبیه است. باید در نظر داشته باشید که چشم شما تنها برای چند ثانیه می‌تواند تصویر را به وضوح ببیند. در خلال قلق گیری یا اجرای یک سری شلیک ده تیری، ممکن است مجبور به تنظیم مجدد سلاح شوید. زیرا چشم خسته شده و میزان روشنایی تغییر می‌کند و در نتیجه باعث تحریک سلول‌های بینایی می‌شود. کسی که چشمانش دوربین یا نزدیک بین یا آستیگمات است، باید از عینک تیراندازی استفاده کند. اگر برای تیراندازی از عینک استفاده می‌کنید باید بدانید که تنظیم عینک در هر یک از حالت‌های تیراندازی اهمیت زیادی دارد.
لنز عینک باید طوری تنظیم شود که خط نشانه روی در وضعیت افقی، درست در مرکز آن قرار بگیرد تا وضعیت دید اصلاح شود. اگر چشم آستیگمات باشد، باید به زاویه لنز نیز توجه کنید. شما می‌توانید هنگام نشانه روی برای تنظیم عینک از شخص دیگری کمک بگیرید، در صورت لزوم می‌توانید از آیینه نیز برای تنظیم عینک استفاده کنید. هنگام انجام تمرین خشک در منزل، این فرصت را دارید که در سکوت و آرامش لنز خود را به دقت تنظیم نمایید. علاوه بر این شما با علامت گذاری روی قاب عینک خود، محل استقرار لنز و زاویه آن را مشخص کنید.
استفاده از هر دو چشم برای تنظیم عناصر دید بعلت تطابق طبیعی میدان دید از مزیت‌های خوبی برخوردار است. در غیر این صورت می‌توان از


5 دسته‌بندی نشده  وضعیت ورزشکاران ورزش نماید نگه نشانه موفقیت مهارت مسابقه کنید کسب قبضه فدراسیون عینک سمت سلاح ذهنی دید خوب چشم تیراندازی تیراندازان تیرانداز تیر تنظیم تمرینات تمرین تمرکز تکنیکی تفنگ تپانچه بادی اجرای آمادگی
قیمت: 100 تومان

برای پیدا کردن مطالب مشابه در این سایت ، از قسمت جستجو استفاده کنید 

کلمه کلیدی را وارد کنید :

مطالب مرتبط

5

30 (2393)

HYPERLINK “http://vahidsaeedi.blogfa.com/post-3.aspx” رفتارشناسی حیوانات اهلی مقدمه: در طول چندین هزار سال انسان شکارچی و مصرف کننده گوشت می‌باشد. انسان Homoerectus در 400 هزار سال قبل شکار و استفاده از آتش را برای پختن گوشت آغاز ادامه مطلب…

5

30 (2354)

7) بحث با توجه به مصرف رو به رشد فراورده های پروتئینی دریائی در جهان و سمیت بالقوه فلزات سنگین در این ماده مصرفی، بررسی این عوامل به عنوان یک شاخص بهداشتی در دستور کار ادامه مطلب…

5

30 (2252)

کارآفرینی کارخانه ماکارونی مقدمه ماکارونی در حال حاضر به عنوان عنصری پر اهمیت در تامین غذای روزانه مردم دنیا از جایگاه ویژه ای برخوردار است . با توجه به این مهم گروهی از پیشگامان آرد ادامه مطلب…

background