5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC   5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC

مقایسه اولویتبندی زمانی سیلخیزی در دورههای هیدرولوژیکی مختلف

(مطالعه موردی: زیرحوزههای آبخیز کوشکآباد خراسان رضوی)

حسن ایزانلو 1 * حمیدرضا مرادی2 سیدحمیدرضا صادقی3

1- دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی نور، دانشجوی کارشناس ارشد مهندسی آبخیزداری، تلفن 8-6253907 0122. hghizanloo@yahoo.com.

2*- دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی نور، گروه مهندسی آبخیزداری، استادیار، کدپستی 46414، تلفن 3-6253101 0122، دورنگار 6253499 0122. morady5hr@yahoo.com

3- دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده منابع طبیعی و علوم دریایی نور، گروه مهندسی آبخیزداری، استادیار، کدپستی 46414، تلفن 3-6253101 0122، دورنگار 6253499 0122. shrsadeghi@yahoo.com

مقایسه اولویتبندی زمانی سیلخیزی در دورههای هیدرولوژیکی مختلف

(مطالعه موردی: زیرحوزههای آبخیز کوشکآباد خراسان رضوی).

چکیده

یکی از مسائل مهم و اساسی که امروزه اکثر کشورها با آن مواجه بوده و هستند، خسارتهای ناشی از سیل میباشد. برای پیشگیری و مهار سیل از طریق شناسایی مناطق سیلخیز، از راهکارهای مختلفی استفاده میشود. به دلیل اینکه اکثر حوزههای آبخیز دارای فصول سیلخیزی متفاوتی میباشند، تحقیق حاضر به مقایسه اولویتبندی زمانی سیلخیزی زیرحوزهای آبخیز کوشکآباد خراسان رضوی با استفاده از مدل HEC-HMS، پرداخته است. در این تحقیق پس از شناسایی دورههای هیدرولوژیکی موجود در منطقه و تهیه اطلاعات مورد نیاز برای تهیه هیدروگراف سیل، از روش شبیهسازی هیدرولوژیکی SCS در تبدیل رابطه بارش-رواناب در سطح زیرحوزهها و نیز روندیابی آبراهههای اصلی به روش ماسکینگام به منظور استخراج هیدروگراف سیل خروجی حوزه استفاده شد. اولویتبندی زیرحوزهها از نظر سیلخیزی در دو دوره هیدرولوژیکی بهاره و تابستان-پاییزه با کاربرد مدل HEC-HMS محاسبه شده و واسنجی لازم برای پارامترهایی چون تلفات اولیه، شماره منحنی و زمان تاخیر در هر دوره هیدرولوژیکی صورت گرفت. سپس با حذف متوالی و یک به یک زیرحوزهها از فرایند روندیابی داخل حوزه، زیرحوزهها بر اساس میزان مشارکت در دبی اوج و حجم سیل خروجی حوزه، در هر دوره هیدرولوژیکی اولویتبندی گردیدند. برای بیان معنیدار بودن و یا عدم معنیداری اختلافات زمانی در اولویتبندی زیرحوزهها، از آزمون آماری تی-تست جفتی استفاده شد. نتایج تحقیق نشان داد که تغییرات درصد مشارکت دبی اوج و حجم سیل زیرحوزهها در خروجی انتهای حوزه، در زمانهای متفاوت معنیدار میباشد.

واژگان کلیدی: سیلخیزی, اولویتبندی زمانی, دورههای هیدرولوژیکی, مدل HEC-HMS، کوشکآباد خراسان رضوی.

مقدمه

سیل به عنوان یک واقعه اجتنابناپذیر، پذیرفته شده است؛ و آنچه مسلم است سیلاب ناشی از بارش است. رابطه بارش- رواناب از حوزهای به حوزه دیگر، حتی زیرحوزهها تفاوت محسوسی دارد (خسروشاهی 1380). شرایط رودخانه و موقعیت مکانی زیرحوزهها در زمانهای مختلف هیدرولوژیکی نیز، از جمله عواملی هستند که در تغییر وضعیت سیل تأثیر دارند و بایستی مورد بررسی قرار گیرند. در بین عوامل موثر بر سیلخیزی زیرحوزههای بحرانی، مهمترین عامل شماره منحنی CN)) میباشد (جوکار، 1381). عامل CNدارای تغییرات زمانی میباشد (Young وCarleton، 2005)؛ که تغییر در فرآیندهای هیدرولوژیکی ناشی از تغییر در نحوه استفاده از اراضی، اثرات مهمی روی کمیت و کیفیت رواناب خروجی از حوزه خواهد داشت. بر این اساس بکارگیری مدلهای بارش-رواناب ابزاری موثر برای مدیریت هستند (روغنی و همکاران، 1382).

Singh (1996) با بررسی تغییرات زمانی و مکانی بارش، تغییر رفتار حوزه روی هیدروگراف سیل را از نظر شکل، تداوم و دبی پیک هیدروگراف سیل بررسی کرد. Vanshaar و همکاران (2002) از مدل DHSVM برای شبیهسازی اثرات هیدرولوژیکی پوشش زمین برای 4 زیرحوزه رودخانه کلمبیا استفاده کرده و بیان میدارند که شاخص سطح برگی کم، آب معادل برف و جریان بیشتر را به دنبال دارد. Melesse و Shih (2002) برای تخمین توزیع مکانی ارتفاع رواناب، از تصاویر ماهوارهای برای تغییرات کاربری اراضی و CN حوزه Kissimmee در جنوب فلوریدا استفاده کردند. نتایج نشان داد که با تغییر کاربری و به تبع آن تغییرات سیل، استفاده از تصاویر ماهوارهای برای مطالعه عکس العمل حوزه نسبت به سیل مفید است. Foody و همکاران (2004) به منظور شناسایی مناطق حساس به تند سیلها در منطقهای در غرب مصر از مدل HEC-HMS به منظور شبیهسازی سیلاب استفاده کردند؛ که منجر به شناسایی 2 منقطه حساس گردید. Hassanzadeh و Aalami (2005) با استفاده از مدل HEC-HMS درحوزه آبخیز سد گلستان مبادرت به تعیین سیلخیزی زیرحوزهها پرداختند. مردانی (1377) با مطالعه سیلخیزی حوزه آبخیز روئین خراسان، به تعیین زیرحوزهای که نقش زیادی در تولید رواناب کل حوزه دارد پرداخت. خسروشاهی (1380) تاثیر سیلخیزی زیرحوزهها را از طریق مدل ریاضی HEC-HMS در حوزه آبخیز دماوند مورد بررسی قرار داد و زیرحوزهای که بیشترین تاثیر را در خروجی داشته، معرفی نموده است. جوکار (1381) برای تعیین سیلخیزی زیرحوزههای رودخانه شاپور در استان فارس با استفاده از شبیهسازی جریانهای سیلابی، میزان مشارکت هر یک از زیرحوزهها در هیدروگراف سیل خروجی حوزه را بدست آورد. روغنی و همکاران (1382) با استفاده از مفهوم نمودار مساحت–زمان و بکارگیری مشخصات حوزه، در مدل هیدرولوژیکی RAFTS، نحوه توزیع مکانی زیرحوزهها در سطح منطقه را مورد بررسی قرار دادند. یثربی (1384) با نصب اشل در خروجی زیرحوزههای آبخیز هراز و با قرائت روزانه آنها و تهیه منحنی دبی-اشل, اقدام به محاسبه دبی روزانه و شناسایی تغییرات زمانی-مکانی و اولویتبندی زیرحوزهها در رواناب تولیدی نمود. بر طبق نتایج به دست آمده, مقادیر رواناب طی ماههای مختلف دارای تغییرات زیادی بوده است.

اقدامات آبخیزداری برای مهار سیل را میتوان در دورههای هیدرولوژیکی مختلف، مدیریت کرد. بررسیها نشان میدهد موضوعات مرتبط با این تحقیق بیشتر از دیدگاه مکانیابی مناطق سیلخیز بدون در نظر گرفتن تاثیر دورههای هیدرولوژیکی مطرح شده است. حوزه آبخیز کوشکآباد در استان خراسان رضوی از جمله حوزههای آبخیزی است که بروز مکرر سیلاب، مسئولان محلی را به انجام اقدامات کنترل سیل وادار نموده است؛ حال آنکه موفقیت کامل در این راستا به دلیل عدم اطلاع از وضعیت مشارکت زمانی زیرحوزهها در بروز سیلاب با موفقیت کامل همراه نبوده است. لذا هدف از انجام این تحقیق، اولویتبندی شدت سیلخیزی زیرحوزهها از نظر تاثیر بر سیلاب خروجی کل حوزه در دو فصل سیلابی، برای مدیریت بهینه مناطق سیلخیز میباشد.

مواد و روشها

حوزه آبخیز کوشکآباد در استان خراسان رضوی در شمال غرب مشهد و در طول جغرافیایی 30 º59 تا 38 º59 شرقی و در عرض جغرافیایی 38 º36 تا 47 º36 شمالی واقع شده است (شکل1). ارتفاع متوسط حوزه 1705 متر، شیب متوسط آن بالای 25 درصد بوده و دارای اقلیم خشک تحت تاثیر توده هوای سیبری میباشد. مساحت حوزه 45/87 کیلومترمربع بوده که به 10 زیرحوزه تقسیم شده است. میانگین نزولات سالانه این حوزه 3/391 میلیمتر است.

شکل1 سیمای کلی منطقه مورد مطالعه در استان خراسان رضوی و ایران

روش کار

به منظور مطالعه رفتار حوزه آبخیز مورد تحقیق، بررسیهای اولیه شامل بررسی منابع، تعیین حوزه و زیرحوزهها، جمعآوری دادهها، تعیین دورههای هیدرولوژیکی، تهیه نقشهها و رقومی کردن نقشهها ضروری است. پس از جمعآوری و تهیه این دادهها، اقدام به بازدید از منطقه مورد مطالعه و کنترل نقشهها با طبیعت صورت میگیرد. در نهایت، اقدام به شبیهسازی و اجرای مدل میگردد. سپس با حذف متوالی و یک به یک زیرحوزهها از فرایند روندیابی داخل حوزه، زیرحوزهها بر اساس میزان مشارکت در دبی اوج و حجم سیل خروجی حوزه، در هر دوره هیدرولوژیکی اولویتبندی میگردند تا تحلیلهای هیدرولوژیکی و تلفیق نتایج صورت گیرد.

استخراج مشخصات فیزیکی زیرحوزهها

به منظور فراهم نمودن دادههای لازم برای انجام این تحقیق، با استفاده از نرمافزار Arcview و Ilwis، کلیه مشخصات و نقشههای مورد نیاز شامل مدل رقومی ارتفاع، نقشه شیب حوزه و تعیین شیب آبراهههای اصلی زیرحوزهها استخراج گردید.

تعیین دورههای هیدرولوژیکی

به منظور تعیین دورههای هیدرولوژیکی حوزه آبخیز مورد مطالعه، ترسیم و تحلیل منحنیهای تغییرات دما-بارش (آمبروترمیک) و بارش- دبی در ماههای مختلف سال صورت گرفت. مقدار متوسط بارش و دما در ماههای مختلف سال، پس از تعیین سالهای آماری مشترک، بررسی همگنی و بازسازی دادههای ناقص ایستگاههای درون و بیرون حوزه، و در نهایت ترسیم خطوط همباران و همدما با استفاده از نرمافزار Arcview بدست آمد.

مدل HEC-HMS

مدل HEC-HMS برای شبیهسازی بارش-رواناب، حوزه آبخیز را با مولفههای هیدرولوژیکی و هیدرولیکی نمایش میدهد. این مدل با ترکیب مولفههای مذکور، پس از محاسبات لازم، اقدام به ترمیم و محاسبه هیدروگراف کامل میکند. به این ترتیب، با شبیهسازی و اجرای مدل مزبور در هر دوره هیدرولوژیکی، تحلیلهای هیدرولوژیکی و تلفیق نتایج صورت گرفت.

تحلیل دادههای بارش- رواناب

به منظور مدلسازی حوزه مورد مطالعه از طریق بکارگیری مدل ریاضی، استفاده از دادههای همزمان بارش-رواناب برای واسنجی مدل ضروری است. به این ترتیب، اقدام به جمعآوری دبی حداکثر لحظهای رویدادهای سیلابی موجود در ایستگاه هیدرومتری کوشکآباد و مقدار بارندگی ساعتی و روزانه ایستگاههای بارانسنجی درون و بیرون حوزه گردید. از میان 10 واقعه سیلابی مناسب برای انجام واسنجی و ارزیابی مدل، تنها یک واقعه سیلابی برای دوره زمستانه وجود داشت که برای واسنجی مدل در این دوره کافی نمیباشد. 5 و 1 واقعه سیلابی بهاره به ترتیب، برای انجام واسنجی و اعتبارسنجی مدل بکار گرفته شد؛ و 3 واقعه سیلابی تابستان-پاییزه نیز، برای واسنجی مدل در دوره هیدرولوژیکی مزبور مورد استفاده قرار گرفت. اگر چه تعداد وقایع مزبور برای واسنجی مدل کافی نمیباشد، لیکن حداقل شرایط لازم را برای انجام این مهم فراهم میآورند. به این ترتیب، اجرای مدل تنها برای دورههای هیدرولوژیکی بهاره و تابستان-پاییزه صورت گرفت. تحلیل توزیع مکانی رگبارها در نرم افزار Arcveiw با استفاده از روش میانیابی عکس مجذور فاصله (IDW) صورت گرفت. به این ترتیب، منحنیهای همرگبار برای رویدادهای سیلابی ایستگاه هیدرومتری کوشکآباد رسم گردید. توزیع زمانی رگبارها با استفاده از دادههای ایستگاه ثبات گوش (تنها ایستگاه ثبات درون حوزه)، به طریق محاسبه درصد نزول بارش در فواصل زمانی یک ساعته تهیه شد. پس از محاسبه توزیع زمانی بارش در هر یک از زیرحوزهها، هایتوگرافهای متعددی تهیه گردید؛ که این هایتوگرافها مبنای محاسبه سیل زیرحوزهها قرار گرفت. منحنیهای شدت-مدت-فراوانی در دو دوره هیدرولوژیکی بهاره و تابستان-پاییزه برای حوزه آبخیز کوشکآباد نیز، برای استخراج مقدار بارندگی در زمان تمرکز حوزه (هایتوگرافهای بارش) در دوره بازگشتهای مختلف، به روش قهرمان محاسبه شد. فرمول قهرمان به صورت رابطه 1 و 2 بیان میشود (سهیلی 1382):

رابطه1:

رابطه2:

که در آن: : بارندگی یک ساعته با دوره بازگشت 10 ساله بر حسب میلیمتر، : میانگین بارندگی 24 ساعته (در دوره هیدرولوژیکی) حوزه، : میانگین بارندگی سالانه (دوره هیدرولوژیکی) حوزه، : مقدار بارندگی در دوره بازگشت مورد نظر، : دوره بازگشت به سال، : مدت دوام بارندگی از زمان تمرکز حوزه بر حسب ساعت و : ضرایب ثابت معادله، برای شرایط آب و هوایی ایران میباشند.

استخراج پارامترهای ورودی مدل HEC-HMS

با تلفیق نقشه رستری تهیه شده از گروههای هیدرولوژیکی خاک و کاربری اراضی، در هر دوره هیدرولوژیکی، مقادیر متوسطCN برای زیرحوزههای کوشکآباد در شرایط رطوبتی واقعی حوزه (خشک I ) بدست آمد. از مقادیر CN بدست آمده، مقادیر تلفات اولیه، زمان تاخیر و زمان تمرکز زیرحوزهها نیز به عنوان پارامترهای اساسی ورودی مدل HEC-HMS محاسبه شد. ضرایب ماسکینگام نیز برای روندیابی سیل در مدل HEC-HMS با بررسیهای صحرایی استخراج شد.

شبیهسازی بارش-رواناب با به کارگیری مدل HEC-HMS

پس از آماده شدن پارامترهای ورودی مدل HEC-HMS، مدل مزبور اجرا گردیده و واسنجی مدل نیز، در هر دوره هیدرولوژیکی با تلفیق روش دستی و خودکار و با فرض انتخاب بهترین پارامترها بر کم بودن درصد خطای پیک صورت گرفت. رابطه درصد خطای پیک جریان به صورت رابطه 3 بیان میشود (جوکار1381) :

رابطه3:

که در آن : درصد خطا در دبی پیک، دبی اوج هیدروگراف مشاهدهای و دبی اوج هیدروگراف شبیهسازی را نشان میدهد.

هیدروگرافهای سیلاب به ازای دوره بازگشتهای مختلف

در این مرحله از تحقیق، مدل HEC-HMS با پارامترهای واسنجی شده و هایتوگرافهای بارش بدست آمده با استفاده از ایستگاه ثبات گوش (به روش درصد نزول بارش در فواصل زمانی یک ساعته)، برای دورههای هیدرولوژیکی مختلف با دوره بازگشتهای مختلف (منحنیهای شدت-مدت-فراوانی تهیه شده از روش قهرمان)، اجرا گردید.

اولویتبندی مشارکت سیل زیرحوزهها در خروجی اصلی حوزه

با حذف متوالی زیرحوزهها از فرایند روندیابی داخل حوزه، زیرحوزهها برای دورههای هیدرولوژیکی مختلف، بر اساس میزان مشارکت در دبی اوج و حجم سیل خروجی حوزه، اولویتبندی گردیدند.

آزمون آماری اولویتبندی زیرحوزهها در دورههای هیدرولوژیکی مختلف

برای بیان معنیدار بودن و یا عدم معنیداری اختلافات زمانی در اولویتبندی زیرحوزهها، پس از اجرای مدل HEC-HMS برای تمامی رگبارهای موجود در دورههای هیدرولوژیکی بهاره و تابستان-پاییزه در دوره بازگشتهای 10, 20, 50 و 100 سال, به روش حذف متناوب زیرحوزهها, مقادیر سهم مشارکت سیل آنها در خروجی حوزه محاسبه و اولویتبندیها صورت گرفت. برای داشتن شرایط یکسان از لحاظ الگوی بارش, جهت مقایسه, در دو دوره هیدرولوژیکی ارائه شده, در دو حالت, که برای بار اول با استفاده از الگوی بارش بهاره برای تمامی رگبارهای موجود در دو دوره هیدرولوژیکی مذکور, مدل اجرا گردیده و اولویتبندی صورت گرفت. به این ترتیب در حالت دوم, به عکس حالت قبل از الگوی بارش تابستان-پاییزه برای تمامی رگبارها استفاده شد. در حالی که پارامترها و عناصر زیرحوزهها و روندیابی در دو دوره هیدرولوژیکی متفاوت میباشد. در دو حالت مذکور، مقایسه آماری به روش آزمون آماری تی-تست جفتی صورت گرفت.

نتایج

جدول 1 مشخصات فیزیکی زیرحوزههای آبخیز کوشکآباد شامل مساحت، محیط، شیب آبراههها و طول آبراههها را نشان میدهد. با بررسی و تحلیل روند تغییر شیب منحنیهای دما-بارش و بارش-دبی حوزه مزبور، سه دوره هیدرولوژیکی بهاره، تابستان- پاییزه و زمستانه تشخیص داده شد (شکلهای2 و 3 ). شکل 4 موقعیت زیرحوزهها و ایستگاههای بارانسنجی درون و بیرون حوزه را نشان میدهد. جدول2 مقادیر رویدادهای دبی اوج سیل حوزه کوشکآباد را در دورههای هیدرولوژیکی مختلف بیان میکند. برای تحلیل توزیع مکانی رگبارها از منحنیهای همرگبار استفاده شد؛ شکل 5 نمونهای از منحنی همرگبار ترسیمی به روش میانیابی عکس مجذور فاصله را برای واقعه سیلابی 08/02/71 نشان میدهد. برای استخراج مقدار بارندگی طراحی در دورههای هیدرولوژیکی بهاره و تابستان-پاییزه از منحنیهای شدت-مدت-فراوانی استفاده شد (شکلهای 6 و 7). پارامترهای اساسی ورودی مدل HEC-HMS شامل شماره منحنی، تلفات اولیه، زمان تاخیر و زمان تمرکز زیرحوزها میباشد (جدولهای 3 و 4). جدول 5 ضرایب ماسکینگام بکار گرفته شده را پس از بررسیهای صحرایی، برای روندیابی سیل نشان میدهد. شکلهای 8 و 9 به ترتیب، هیدروگراف مشاهدهای-محاسباتی مدل را بعد از واسنجی، به عنوان نمونه برای رویدادهای 24/02/70 و 10/09/73 در دورههای هیدرولوژیکی بهاره و تابستان-پاییزه نشان میدهند. واسنجی مدل برای پارامترهای تلفات اولیه, CN و زمان تاخیر در هر دوره هیدرولوژیکی صورت گرفت. جدول 6 مقادیر قبل و بعد از واسنجی CN را برای شرایط رطوبتی (I) در دورههای هیدرولوژیکی بهاره و تابستان-پاییزه نشان میدهد. جدول 7 پارامترهای آماری مختلف خروجی مدل را بر اساس واسنجی پارامترهای دورههای هیدرولوژیکی در وقایع سیلابی موجود نشان میدهد. به منظور ارزیابی عملکرد مدل و تعیین میزان خطای آن نیز، در تخمین میزان رواناب خروجی حوزه، به دلیل نداشتن وقایع سیلابی مناسب و کافی، تنها رگبار تاریخ 28/02/70 اعتبارسنجی شد. نتایج اعتبارسنجی نشان داد که مقدار اختلاف در دبی اوج سیلاب 4365/3 درصد بوده است که با توجه به درصد پایین آن، نتایج قابل قبول میباشد. به این ترتیب، مدل HEC-HMS با پارامترهای واسنجی شده و هایتوگرافهای بارش بدست آمده برای دورههای هیدرولوژیکی متفاوت با دوره بازگشتهای مختلف اجرا گردید. شکل 10 هیدروگراف خروجی حوزه و زیرحوزهها را برای دوره بازگشت 100 سال از واقعه سیلابی 24/02/70 نشان میدهد. با حذف متوالی زیرحوزهها از فرایند روندیابی داخل حوزه، زیرحوزهها برای دورههای هیدرولوژیکی مختلف، بر اساس میزان مشارکت در دبی اوج و حجم سیل خروجی حوزه، اولویتبندی گردیدند (جدولهای 8 و9). شکل 11 دبی خروجی حوزه با حذف نوبتی زیرحوزهها را در دوره بازگشت 100 ساله با الگوی 24/02/70 در دوره هیدرولوژیکی بهاره نشان میدهد. به این ترتیب، برای بیان تغییرات زمانی سیلخیزی زیرحوزهها، پس از اولویتبندی سیلخیزی در دورههای هیدرولوژیکی مختلف، از آزمون آماری تی-تست جفتی استفاده شد. جدولهای 10 تا 13 نتایج آزمون آماری تی-تست را برای مقایسه اولویتبندی زیرحوزهها در دو دوره هیدرولوژیکی بهاره و تابستان-پاییزه نشان میدهند.

جدول1 خصوصیات فیزیکی زیرحوزههای آبخیز(حوزه آبخیز کوشکآباد).
زیرحوزه
خصوصیات 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

مساحت()
75/7 97/13 75/11 34/8 74/5 34/8 96/9 99/6 3/9 31/5

محیط(m)
78/14 62/17 48/16 87/11 91/10 04/15 67/13 11/11 69/14 75/10

شیب آبراهه(%) 9 7 5 6 4 6 3 9 5 4

طول آبراهه (km)
788/4 721/4 645/3 447/3 605/2 152/6 566/3 881/2 642/3 947/1

شکل 2 تغییرات بارش- دبی حوزه آبخیز کوشکآباد

شکل3 تغییرات دما- بارش (منحنی آمبروترمیک) حوزه آبخیز کوشک آباد

شکل4 نقشه حوزه و زیرحوزهها به همراه ایستگاههای بارانسنجی درون و بیرون حوزه

جدول 2 دبی اوج سیل در دورههای هیدرولوژیکی مختلف
تاریخ وقوع سیل دبی اوج لحظه ای ()
دوره هیدرولوژیکی

24/02/70 46/1
بهاره

28/02/70 3/4 بهاره

08/02/71 96/1 بهاره

23/02/71 28/3 بهاره

22/03/71 23/12 بهاره

11/03/72 32/8 بهاره

27/12/73 06/0 زمستانه

18/05/79 15/8 تابستان-پاییزه

24/06/72 78/2 تابستان-پاییزه

10/09/73 21/0 تابستان-پاییزه

شکل 5 نمونهای از منحنی همرگبار که برای واقعه سیلاب 08/02/71 رسم شده است

شکل 6 منحنی شدت-مدت-فراوانی دوره هیدرولوژیکی بهاره

شکل 7 منحنی شدت-مدت-فراوانی دوره هیدرولوژیکی تابستان-پاییزه

جدول3 مقادیرCN، تلفات اولیه، زمان تاخیر و زمان تمرکز برای کلیه وقایع سیلابی بهاره
زیرحوزه 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

74 73 70 74 74 74 70 63 68 59

تلفات اولیه
(میلیمتر) 8/17
8/18
8/21
8/17
8/17
8/17
8/21
8/29
9/23
3/35

زمان تاخیر
(دقیقه)
69 79 83 65 63 103 105 61 87 75

زمان تمرکز
(دقیقه)
115 132 138 108 106 172 175 102 146 124

جدول4 مقادیرCN، تلفات اولیه، زمان تاخیر و زمان تمرکز برای کلیه وقایع سیلابی تابستان-پاییزه
زیرحوزه 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

72 76 71 77 74 74 71 64 68 60

تلفات اولیه
(میلیمتر) 8/19 16 7/20 2/15 8/17 8/17 7/20 6/28 9/23 9/33

زمان تاخیر
(دقیقه)
73 73 81 59 63 103 102 60 87 73

زمان تمرکز
(دقیقه)
121 121 134 99 106 172 170 100 146 121

جدول 5 مقادیر ضرایب ماسکینگام برای 6 بازه اصلی ارتباطی زیرحوزههای آبخیز کوشکآباد
بازه 1 2 3 4 5 6

K
2/0 29/0 48/0 32/0 28/0 12/0

X
2/0 2/0 2/0 2/0 2/0 2/0

شکل 8 هیدروگراف مشاهدهای و محاسباتی مدل بعد از واسنجی برای سیلاب 24/02/70

شکل9 هیدروگراف مشاهدهای و محاسباتی مدل بعد از واسنجی برای سیلاب 10/09/73

جدول 6 مقادیر CN زیرحوزهها قبل و بعد از واسنجی در شرایط رطوبتی I
دوره هیدرولوژیکی زیر حوزه 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

بهاره
CN )قبل از واسنجی)
74 73 70 74 74 74 70 63 68 59

بهاره
CN )بعد از واسنجی)
84 75 66 75 77 77 70 63 68 59

تابستان-پاییزه
CN )قبل از واسنجی)
72 76 71 77 74 74 71 64 68 60

تابستان-پاییزه
CN )بعد از واسنجی)
86 88 66 75 71 73 68 64 68 60

جدول 7 نتایج مربوط به پارامترهای آماری واسنجی مدل برای رگبارهای مورد نظر
ردیف تاریخ وقوع سیلاب تابع هدف اختلاف حجم (%) اختلاف دبی اوج (%)

1 24/02/70 0
757/5-
0

2 08/02/71 007/0
992/13-
0001/0-

3 23/02/71 0
425/0
006/0

4 22/03/71 0003/0
81/27
001/0-

5 11/03/72 0004/0
216/47
0009/0

6 24/06/72 0007/0
266/12
0005/0

7 10/09/73 0001/0
6442/0-
0

8 18/05/79 0009/0
703/40
0

شکل 10 هیدروگراف خروجی حوزه و زیرحوزهها برای دوره بازگشت 100 سال از واقعه 24/02/70

شکل 11 دبی خروجی حوزه با حذف نوبتی زیرحوزهها در دوره بازگشت 100 ساله با الگوی بهاره 24/02/70

جدول 8 اولویتبندی زیرحوزهها در خروجی حوزه برای دوره هیدرولوژیکی بهاره
الگوی بارش بهاره 24/02/70 در دوره بازگشت 100 سال

زیرحوزه مساحت (Km2)
دبیاوج (M3/S)
حجم سیلاب (103*m3)
مشارکت در محل خروجی اصلی حوزه
(مقدار کاهش در خروجی) اولویت در کاهش دبی اوج
اولویت در کاهش حجم

دبی اوج سیلاب حجم سیلاب

(M3/S)
(%) (103*m3)
(%)

1
75/7
27/14
71/143
79/13
27/16
97/135
69/14
2
2

2
97/13 8/17 41/176
4/17
53/20
63/175
97/18
1
1

3
75/11 74/9
99/96
46/9
17/11
55/96
43/10
5
5

4
34/8 59/10
1/105
97/9
74/11
61/104
3/11
3
4

5
74/5 7/7
52/77
74/6
95/7
27/77
35/8
7
7

6
34/8 91/9
63/112
67/9
41/11
09/112
11/12
4
3

7
96/9 81/7
76/89
81/6
04/8
27/89
64/9
6
6

8
99/6 22/3
6/30
27/1
5/1
6/26
87/2
9
9

9
3/9 24/7
22/73
17/5
1/6
19/73
91/7
8
8

10 3/5 45/1
14
68/0
8/0
13
4/1
10
10

جدول 9 اولویتبندی زیرحوزهها در خروجی حوزه برای دوره هیدرولوژیکی تابستان-پاییزه
الگوی بارش تابستان-پاییزه 18/05/79 در دوره بازگشت 100 سال

زیرحوزه مساحت (Km2)
دبیاوج (M3/S)
حجم سیلاب (103*m3)
مشارکت در محل خروجی اصلی حوزه
(مقدار کاهش در خروجی) اولویت در کاهش دبی اوج
اولویت در کاهش حجم

دبی اوج سیلاب حجم سیلاب

(M3/S)
(%) (103*m3)
(%)

1
75/7
9/13
04/133
88/13
34/15
79/132
35/14
2
2

2
97/13 36/28 12/277
28
95/30
69/276
89/29
1
1

3
75/11 89/9
14/94
64/9
65/10
8/93
13/10
4
4

4
34/8 96/10
63/100
59/10
7/11
6/100
87/10
3
3

5
74/5 94/5
65/57
78/5
38/6
62/57
23/6
7
7

6
34/8 1/8
89/87
93/7
77/8
12/87
41/9
5
5

7
96/9 91/6
85/76
6/6
29/7
06/76
22/8
6
6

8
99/6 21/3
89/28
22/1
35/1
88/28
12/3
9
9

9
3/9 04/6
19/58
5/4
97/4
11/58
28/6
8
8

10 3/5 47/1
05/13
66/0
72/0
65/12
37/1
10
10

جدول 10 آنالیز تی-تست جفتی مشارکت زیرحوزهها در دبی اوج حوزه, با الگوی بارش بهاره
آماره
زیرحوزه
میانگین
انحراف معیار
میانگین خطای استاندارد
حدود اطمینان سطح 95%
مقدار t
سطح معنیداری

پایین
بالا

1
3635/2
66026/0
14764/0
0545/2
6725/2
009/16
٭٭000/0

2
8010/12-
09575/1
24502/0
3138/13-
2882/12-
245/52-
٭٭000/0

3
5645/0
21105/0
4719/0
4657/0
6633/0
962/11
٭٭000/0

4
7515/0
35732/0
7990/0
5843/0
9187/0
406/9
٭٭000/0

5
5645/2
50850/0
11370/0
3265/2
8025/2
554/22
٭٭000/0

6
8955/2
48906/0
10936/0
6666/2
1244/3
477/26
٭٭000/0

7
6550/1
26898/0
06015/0
5291/1
7809/1
516/27
٭٭000/0

8
6375/0
11646/2
47325/0
3530/0-
6280/1
347/1
194/0

9
9145/1
17669/2
48372/0
8958/0
9332/2
933/3
٭٭001/0

10
6125/0
07735/2
46451/0
3597/0-
5847/1
319/1
203/0

** با سطح معنیداری 1% بین دو دوره تفاوت وجود دارد. * با سطح معنیداری 5% بین دو دوره تفاوت وجود دارد.

جدول 11 آنالیز تی-تست جفتی مشارکت زیرحوزهها در حجم سیل حوزه, با الگوی بارش بهاره
آماره
زیرحوزه

میانگین
انحراف معیار
میانگین خطای استاندارد
حدود اطمینان سطح 95%
مقدار t
سطح معنیداری

پایین
بالا

1
9795/0
87290/2
64240/0
3651/0-
3241/2
525/1
144/0

2
8930/12
94353/3
88180/0
7386/14
0474/11
621/14-
٭٭000/0

3
0320/0
75800/1
39087/0
7861/0-
8501/0
082/0
936/0

4
1565/0
94223/1
43430/0
7525/0-
0655/1
360/0
723/0

5
0575/2
41592/1
31661/0
3948/1
7202/2
499/6
٭٭000/0

6
3140/2
13823/2
47812/0
3133/1
3147/3
840/4
٭٭000/0

7
1345/1
56648/1
35028/0
4014/0
8676/1
239/3
٭٭004/0

8
7500/0
01382/2
45030/0
1925/0-
6925/1
666/1
112/0

9
1775/2
43346/2
54414/0
0386/1
3164/3
002/4
٭٭001/0

10
6390/0
95687/1
43857/0
2768/0-
5548/1
460/1
161/0

** با سطح معنیداری 1% بین دو دوره تفاوت وجود دارد. * با سطح معنیداری 5% بین دو دوره تفاوت وجود دارد.

جدول 12 تی-تست جفتی مشارکت زیرحوزهها در دبی اوج حوزه, با الگوی بارش تابستان-پاییزه
آماره
زیرحوزه

میانگین
انحراف معیار
میانگین خطای استاندارد
حدود اطمینان سطح 95%
مقدار t
سطح معنیداری

پایین
بالا

1
5042/3-
70438/4
35804/1
4932/6-
5151/0-
580/2-
٭026/0

2
0533/8
06152/15
34789/4
5163/1-
6230/17
852/1
091/0

3
5125/1-
20562/3
92538/0
5493/3-
5243/0
634/1-
130/0

4
-6175/1-
40302/3
98237/0
7797/3-
5447/0
647/1-
128/0

5
0042/3-
16700/1
33688/0
7456/3-
2627/2-
918/8-
٭٭000/0

6
5425/3-
66341/2
76886/0
2348/5-
8502/1-
607/4-
٭٭001/0

7
2667/2-
32263/2
67048/0
7424/3-
7909/0-
381/3-
٭٭006/0

8
5225/0-
81357/0
23486/0
0394/1-
0056/0-
225/2-
٭048/0

9
9525/1-
52136/1
43918/0
9191/2-
9859/0-
446/4-
٭٭001/0

10
2417/0-
23687/0
06838/0
3922/0-
0912/0-
534/3-
٭٭005/0

** با سطح معنیداری 1% بین دو دوره تفاوت وجود دارد. * با سطح معنیداری 5% بین دو دوره تفاوت وجود دارد.

جدول 13 تی-تست جفتی مشارکت زیرحوزهها در حجم سیل حوزه, با الگوی تابستان-پاییزه
آماره
زیرحوزه

میانگین
انحراف معیار
میانگین خطای استاندارد
حدود اطمینان سطح 95%
مقدار t
سطح معنیداری

پایین
بالا

1
5925/1-
54183/0
15641/0
9368/1-
2482/1-
181/10-
٭٭000/0

2
1858/12
06427/1
30723/0
5096/11
8620/12
664/39
٭٭000/0

3
5558/0-
17469/0
05043/0
6668/0-
4448/0-
022/11-
٭٭000/0

4
5475/0-
06969/0
02012/0
5918/0-
5032/0-
214/27-
٭٭000/0

5
3958/2-
18033/0
05206/0
5104/2-
2813/2-
025/46-
٭٭000/0

6
8375/2-
24765/0
07149/0
9948/2-
6802/2-
691/39-
٭٭000/0

7
4833/1-
02934/0
00847/0
5020/1-
4647/1-
157/175-
٭٭000/0

8
4042/0-
04621/0
01334/0
4335/0-
3748/0-
296/30-
٭٭000/0

9
0167/2-
16555/0
04779/0
1219/2-
9115/1-
199/42-
٭٭000/0

10
2292/0-
05054/0
01459/0
2613/0-
1971/0-
709/15-
٭٭000/0

** با سطح معنیداری 1% بین دو دوره تفاوت وجود دارد. * با سطح معنیداری 5% بین دو دوره تفاوت وجود دارد.

بحث و نتیجهگیری

 آزمون آماری تی-تست از اولویتبندی زیرحوزههای کوشکآباد, در دو دوره هیدرولوژیکی بهاره و تابستان-پاییزه با الگوی بارش بهاره, برای سهم مشارکت دبی اوج زیرحوزهها, بیانگر اختلاف در سطح معنیداری یک درصد برای زیرحوزههای 1 تا 7 و زیرحوزه 9 میباشد (جدول10). همچنین برای سهم مشارکت حجم سیل زیرحوزهها بیانگر معنیدار بودن اختلاف در سطح معنیداری یک درصد برای زیرحوزههای 5 تا 7 و زیرحوزه 9 میباشد. اختلاف معنیداری در سطح پنج درصد برای زیرحوزه 7 وجود دارد (جدول11). اما آزمون آماری تی-تست از اولویتبندی زیرحوزههای کوشکآباد, در دو دوره هیدرولوژیکی بهاره و تابستان-پاییزه با الگوی بارش تابستان-پاییزه, برای سهم مشارکت دبی اوج زیرحوزهها, بیانگر معنیدار بودن اختلاف در سطح معنیداری یک درصد برای زیرحوزههای 5 تا 7 و زیرحوزههای 9 و 10 میباشد. اختلاف معنیداری در سطح پنج درصد برای زیرحوزههای 1 و 8 وجود دارد (جدول12). همچنین برای سهم مشارکت حجم سیل زیرحوزهها بیانگر معنیدار بودن اختلاف در سطح احتمال یک درصد برای زیرحوزههای 1 تا 10 میباشد (جدول13). به این ترتیب، نتایج به دست آمده حاکی از معنیدار بودن تغییرات مقادیر دبی اوج و حجم سیل در زمانهای متفاوت میباشد. این مسئله با نتایج یثربی (1384) و Carleton و Young (2005) مطابقت دارد.

منابع مورد استفاده

1) جوکار، ج.، 1381. بررسی سیلخیزی زیرحوزههای رودخانه شاپور با استفاده از شبیهسازی جریانهای سیلابی، پایاننامه کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشگاه تربیت مدرس، 126 ص.

2) خسروشاهی، م.، 1380. تعیین نقش زیرحوزههای آبخیز در شدت سیلخیزی حوزه، مطالعه موردی حوزه آبخیز دماوند، پایاننامه دکتری، گروه جغرافیا، دانشگاه تربیت مدرس، 177 ص.

3) روغنی، م. مهدوی، م. و غفوری، ع.، 1382. معرفی روشی در مکانیابی سطوح موثر بر دبی اوج سیل به منظور برنامهریزی مهار سیلابها و کاهش خسارات آن در حوزههای آبخیز کشور، مطالعه موردی حوزه رودک، مجله پژوهش و سازندگی، 61: 18-27.

4) سهیلی, اسماعیل., 1382. بررسی پراگنش و علل ایجاد فرسایش تونلی در جنوب فارس, پایاننامه کارشناسی ارشد آبخیزداری, دانشگاه تربیت مدرس, 93 ص.

5) مردانی، ع.ا.، 1377. بررسی پتانسیلهای سیلخیزی حوزه آبریز رودخانه روئین به منظور بالا بردن میزان بهرهبرداری مطلوب از آن، پایاننامه کارشناسی ارشد علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی،210 ص.

6) یثربی, ب., 1384. اولویتبندی زیرحوزههای مهم آبخیز هراز بر اساس تولید رواناب, پایاننامه کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشگاه تربیت مدرس، 90 ص.

7) Foody, G.M., Ghoneim. E.M. and Arnell. W.N., 2004. Predicting Location Sensitive to Flash Flooding in Arid Envirinment, Journal of Hydrology, 292: 48-58.

8) Hassanzadeh, Y. and Aalami, M.T., 2005. An Investigation of Reasons for the Occurance of Golestan Flood & the Methods of its Preventation, In; Proceedings of the International Conference on Geohazards, Natural Disasters & Methods of Confronting With them, Tabriz, Iran, Sep.27-29, 2005;39-40

9) Melesse, A.M. and Shih, S.F., 2002. Spatially Distributed Storm Runoff Depth Estimation Using Landsat Images and GIS, Computers and Electronics in Agriculture, Volume 37, Number 1, December 2002, pp. 173-183.

10) Singh, v.p., 1996. Effect of Spatial and Temporal Variability in Rainfall and Watershed Characteristics on Stream Flow Hydrograph, Hydrological Processes, Volume 11, Issue 12, pp. 1649-1664

11) Vanshaar, J.R. and Haddeland, I. and Lettenmaier, D.P., 2002. Effects of Land-Cover Changes on The Hydrological Response of Interior Columbia River Basin Forested Catchments, Hydrological Processes, Volume 16, Issue 13, pp. 2499-2520.

12)Young, D.F, and Carleton, J.N., 2005. Implementation of a Probabilistic Curve Number Method in the PRZM Runoff model, Environmental Modelling & Software, Article in Press.

Comparison of temporal prioritizing of flooding in different hydrological priods

(Case study: kooshkabad sub-watersheds in razavi province).

H.Izanloo1 H.R.Moradi2 S.H.R.Sadeghi3

Abstract

One of the most important problems that most of the countries have is related to flood damaes. Different methods there are for flood controlling by using indentification of flooding areas. Because most of the watersheds have different flooding seasons, the present study is going to comparison of temporal prioritizing of flooding of kooshkabad sub-watersheds in razavi province using HEC-HMS model. In this study we used of SCS hydrologic simulation method at Rainfall-Runoff transformation on sub-watersheds area, and Muskingum routing method on main channels for abtain of watershed outlet flood hydrograph after determination of data for flood hydrograph. Than we calculated prioritization of sub-watersheds to point of flooding conception using HEC-HMS model and we calibrated it on initial adsorption and curve number and lag time parameters in springal and summer-autumnal hydrologic priods. Than we prioritized particitation amount of sub-watersheds on peak flood discharge and flood volume in every hydrologic priod, using one to one delet of sub-watersheds in flood routing. Paird samples t-test have used for indication of significant difference to point of statistical in temporal prioritizing of sub-watersheds flooding.The results of this research show that participitation amount of sub-watersheds on outlet peak flood discharge and flood volume in different priods is signify.

Key words: Flooding, Temporal prioritization, Hydrological priods, HEC-HMS model, Kooshkabad of razavi province.

– MSc in Watershed Management,. Nat. Res. Fac. of Tarbiat Modarres Univ.

2- Assistant professor of Nat. Res. Fac. of Tarbiat Modarres university, watershed Management, Mazandaran. Noor, Imam Khomeini street.

Tel: 0122-6253101-3 Zip code: 46414 Fax: 0122-6253499

Email: hrmoradi@modares.ac.ir

3- Assistant professor, Nat. Res. Fac. of Tarbiat Modares Univ.


5 دسته‌بندی نشده  واسنجی هیدرولوژیکی هیدرولوژیکی هیدروگراف منحنی معنی کوشک سیلابی سیلاب سیل زیرحوزه رواناب دبی داری خیزی خروجی تابستان پاییزه بهاره بارش اولویت اوج آبخیز HMS HEC
قیمت: 100 تومان

برای پیدا کردن مطالب مشابه در این سایت ، از قسمت جستجو استفاده کنید 

کلمه کلیدی را وارد کنید :


پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مرتبط

5

30 (2393)

HYPERLINK “http://vahidsaeedi.blogfa.com/post-3.aspx” رفتارشناسی حیوانات اهلی مقدمه: در طول چندین هزار سال انسان شکارچی و مصرف کننده گوشت می‌باشد. انسان Homoerectus در 400 هزار سال قبل شکار و استفاده از آتش را برای پختن گوشت آغاز ادامه مطلب…

5

30 (2354)

7) بحث با توجه به مصرف رو به رشد فراورده های پروتئینی دریائی در جهان و سمیت بالقوه فلزات سنگین در این ماده مصرفی، بررسی این عوامل به عنوان یک شاخص بهداشتی در دستور کار ادامه مطلب…

5

30 (2252)

کارآفرینی کارخانه ماکارونی مقدمه ماکارونی در حال حاضر به عنوان عنصری پر اهمیت در تامین غذای روزانه مردم دنیا از جایگاه ویژه ای برخوردار است . با توجه به این مهم گروهی از پیشگامان آرد ادامه مطلب…

background